Τα μικρόβια και ο Άνθρωπος (Τόμος Α)

Πρόλογος κ. Δαΐκου
Πρόλογος κ. Πουρνάρα
Πρόλογος Α’ έκδοσης

Εισαγωγή

Μέρος Αʹ
Γενικά χαρακτηριστικά των μικροβίων και η σχέση τους με τον άνθρωπο

1 Κατηγορίες μικροβίων
1.1 Βακτήρια
1.2 Ειδικές ομάδες βακτηρίων
1.3 Αρχαία
1.4 Ιοί
1.5 Ιοειδή
1.6 Πριόνες (πριόνια, πριονικές πρωτεΐνες, prions)
1.7 Μετάζωα: έλμινθες ή σκώληκες
1.8 Πρωτόζωα
1.9 Μύκητες

2 Τα μικρόβια χθες, σήμερα, αύριο (ιστορικό μέρος)
2.1 Η προ μικροβίων εποχή: το χθες
2.2 H μετά-μικροβίων εποχή: το σήμερα
2.3 Τα μικρόβια και οι λοιμώξεις: το αύριο

3 Η φυσιολογική χλωρίδα και η ικανότητα των μικροβίων να προκαλούν ασθένειες
3.1 Ποιες περιοχές του σώματός μας είναι πλούσιες σε φυσιολογική χλωρίδα
3.2 Νεότερη προσέγγιση της σημασίας των μικροβίων για τον άνθρωπο
3.3 Τα μικρόβια και η λειτουργία του ενδοκρινικού συστήματος
3.4 Τα μικρόβια και η λειτουργία του νευρικού συστήματος
3.5 Αλληλεπίδραση με το ενδοκρινικό και κεντρικό νευρικό σύστημα
3.6 Η σημασία της φυσιολογικής χλωρίδας σε παθολογικές καταστάσεις
3.7 Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η φυσιολογική χλωρίδα
3.8 Η ικανότητα των μικροβίων να προκαλούν ασθένειες

4 Μετάδοση των μικροβίων
4.1 Μετάδοση παθογόνων μικροβίων με επαφή
4.2 Μετάδοση παθογόνων μικροβίων με τον αέρα και τις αναπνευστικές εκκρίσεις (αερογενής μετάδοση)
4.3 Μετάδοση παθογόνων μικροβίων με την τροφή (τρόφιμα, νερό και ποτά)
4.4 Μετάδοση παθογόνων μικροβίων με τη σεξουαλική επαφή
4.5 Μετάδοση παθογόνων μικροβίων με το αίμα
4.6 Μετάδοση παθογόνων μικροβίων από έγκυο στο έμβρυο
4.7 Μετάδοση παθογόνων μικροβίων από τα ζώα

5 Η άμυνα του ανθρώπου στα μικρόβια
5.1 Μη ειδικοί μηχανισμοί άμυνας
5.1.1 Πρώτη γραμμή άμυνας
5.1.2 Δεύτερη γραμμή άμυνας
5.1.3 Δείκτες φλεγμονής
5.2 Ειδικοί μηχανισμοί άμυνας (τρίτη γραμμή άμυνας)
5.3 Μηχανισμοί των μικροβίων με τους οποίους διαφεύγουν τους μηχανισμούς άμυνας
5.4 Αλλεργία
5.5 Ο ρόλος του ανοσοποιητικού συστήματος στα κακοήθη νοσήματα

Μέρος Bʹ
Πώς αντιμετωπίζονται τα μικρόβια

6 Τα αντιβιοτικά, τα αντιικά, τα αντιμυκητιακά, τα αντιπαρασιτικά, τα προβιοτικά και τα πριβιοτικά – φυτικές ίνες
6.1 Τα αντιβιοτικά
6.2 Αντιικά
6.3 Αντιμυκητιακά
6.4 Τα αντιπαρασιτικά
6.5 Τα προβιοτικά (ευβιοτικά)
6.6 Τα πριβιοτικά (prebiotics) – «φυτικές ίνες»

7 Τα εμβόλια
7.1 Σύνθεση εμβολίων
7.2 Διαδικασία παρασκευής των εμβολίων
7.3 Τρόποι χορήγησης των εμβολίων
7.4 Γενικές προφυλάξεις στη χορήγηση εμβολίων
7.5 Παρενέργειες των εμβολίων
7.6 Πότε πρέπει να γίνονται τα εμβόλια
7.7 Διαθέσιμα εμβόλια
7.7.1 Εμβόλιο διφθερίτιδας–τετάνου–κοκκύτη (DTaP)
7.7.2 Εμβόλιο ηπατίτιδας Α
7.7.3 Εμβόλιο ηπατίτιδας Β
7.7.4 Εμβόλιο ιλαράς, παρωτίτιδας, ερυθράς (Measles, Mumps, Rubella — MMR)
7.7.5 Εμβόλιο για τον πνευμονιόκοκκο
7.7.6 Εμβόλιο κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου
7.7.7 Εμβόλιο κατά του αιμόφιλου της γρίπης
7.7.8 Εμβόλιο της πολυομυελίτιδας
7.7.9 Εμβόλιο για την ανεμοβλογιά
7.7.10 Εμβόλιο για τον ιό του ανθρώπινου θηλώματος
7.7.11 Εμβόλιο για την εποχική γρίπη
7.7.12 Εμβόλιο για το ροταϊό
7.7.13 Εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα
7.7.14 Εμβόλιο για τον ιό του κίτρινου πυρετού
7.7.15 Εμβόλιο λύσσας
7.7.16 Εμβόλιο για τη φυματίωση
7.7.17 Εμβόλιο για τον άνθρακα
7.7.18 Εμβόλιο για τον τυφοειδή πυρετό
7.7.19 Εμβόλιο για την εγκεφαλίτιδα από τσιμπούρια
7.7.20 Εμβόλιο για την ιαπωνική εγκεφαλίτιδα
7.7.21 Εμβόλιο για τη χολέρα
7.7.22 Εμβόλιο για τον Αναπνευστικού Συγκυτιακό Ιό (RSV)
7.7.23 Εμβόλιο Δάγγειου Πυρετού (Qdenga)
7.7.24 Εμβόλιο για τον Ιό Chikungunya (Ixiq)
7.7.25 Εμβόλιο για το SARS-CoV-2

8 Άλλοι τρόποι αντιμετώπισης των μικροβίων(απολύμανση, αποστείρωση, αντισηψία)
8.1 Απολύμανση – απολυμαντικά
8.1.1 Ομάδες απολυμαντικών
8.2 Αποστείρωση
8.2.1 Μέθοδοι αποστείρωσης
8.2.2 Έλεγχος διαδικασίας αποστείρωσης
8.3 Παστερίωση
8.4 Αντισηψία – αντισηπτικά

Μέρος Γʹ
Μικρόβια και περιβάλλον

9 Τα μικρόβια και τα τρόφιμα
9.1 Σημασία των τροφιμογενών λοιμώξεων για την ανθρώπινη υγεία
9.2 Παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση τροφιμογενών λοιμώξεων στα αναπτυγμένα κράτη
9.3 Μικρόβια που μεταδίδονται με τα τρόφιμα
9.3.1 Βακτήρια που προκαλούν τροφική δηλητηρίαση
9.3.2 Μύκητες που προκαλούν τροφικές δηλητηριάσεις
9.3.3 Ιοί που προκαλούν τροφική δηλητηρίαση
9.3.4 Παράσιτα που μεταδίδονται με τα τρόφιμα και προκαλούν λοιμώξεις στον άνθρωπο
9.3.5 Άλλα λοιμώδη αίτια που μεταδίδονται με τα τρόφιμα
9.4 Τροφές με τις οποίες προκαλούνται συχνότερα τροφικές δηλητηριάσεις
9.5 Η σημασία των τροφικών δηλητηριάσεων και των τροφιμογενών λοιμώξεων για την υγεία του ανθρώπου
9.6 Βασικοί κανόνες υγιεινής για την πρόληψη των τροφικών δηλητηριάσεων και τροφιμογενών λοιμώξεων

10 Τα μικρόβια και τα νερά
10.1 Μόλυνση των νερών με μικρόβια
10.2 Μικρόβια και πόσιμο νερό
10.3 Μικρόβια και εμφιαλωμένα νερά
10.4 Κολυμβητικές δεξαμενές (πισίνες)
10.5 Θαλασσινό νερό
10.6 Ψυκτικές συσκευές πόσιμου εμφιαλωμένου νερού
10.7 Μέθοδοι για κατάλληλο πόσιμο νερό που χρησιμοποιούνται στο σπίτι
10.8 Η αποθήκευση του νερού σε δεξαμενές
10.9 Συστάσεις για ασφαλές νερό για ταξιδιώτες σε περιοχές όπου υπάρχει υποψία μολυσμένου νερού

11 Τα μικρόβια μέσα στον χώρο του νοσοκομείου
11.1 Κυριότερα είδη νοσοκομειακών λοιμώξεων
11.2 Οι νοσοκομειακές λοιμώξεις στη δημόσια υγεία
11.3 Μικρόβια υπεύθυνα για τις νοσοκομειακές λοιμώξεις
11.4 Μετάδοση των νοσοκομειακών λοιμώξεων
11.5 Προφύλαξη
11.6 Βασικοί κανόνες αγωγής του επισκέπτη μέσα στο νοσοκομείο για την πρόληψη των νοσοκομειακών λοιμώξεων

12 Τα μικρόβια και τα ζώα
12.1 Συχνότητα ζωονόσων στις Μεσογειακές Χώρες
12.2 Συχνότητα ζωονόσων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
12.3 Παθογόνα μικρόβια που προκαλούν ζωονόσους
12.4 Προφύλαξη
12.4.1 Οικιακά ζώα
12.4.2 Επίσκεψη σε ζωολογικό κήπο
12.4.3 Αποφυγή δαγκώματος από οικιακά ζώα

13 Έντομα ιατρικής σημασίας
13.1 Κουνούπια
13.2 Σκνίπες (φλεβοτόμοι)
13.3 Ψύλλοι
13.4 Κοριοί
13.5 Ψείρες
13.6 Μύγες
13.6.1 Οικιακή μύγα (Musca domestica)
13.6.2 Μύγα τσε-τσε
13.7 Κατσαρίδες
13.8 Τσιμπούρια (κροτώνες)
13.9 Άκαρι της ψώρας (Sarcoptes scabiei humanus)
13.10 Ακάρεα σκόνης σπιτιού (house dust mites)
13.11 Μέτρα προφύλαξης από τα δήγματα αρθροπόδων
13.11.1 Μηχανικά μέτρα προφύλαξης
13.11.2 Χημικά ατομικά μέτρα προφύλαξης
13.11.3 Μέτρα ατομικής προφύλαξης με φυσικές εντομοαπωθητικές ουσίες
13.11.4 Φυσικά ή συνθετικά εντομοαπωθητικά χώρου

14 Τα μικρόβια στο περιβάλλον
14.1 Πού βρίσκονται τα βακτήρια στο περιβάλλον
14.2 Βιοϋμένια ή βιομεμβράνες
14.3 Πού βρίσκονται τα αρχαία στο περιβάλλον
14.4 Πού βρίσκονται οι μύκητες στο περιβάλλον
14.5 Ιοί και περιβάλλον
14.6 Παράσιτα στο περιβάλλον

15 Τα μικρόβια και οι κύκλοι των στοιχείων
15.1 Κύκλος του οξυγόνου
15.2 Κύκλος του άνθρακα
15.3 Κύκλος του αζώτου
15.4 Κύκλος του φωσφόρου
15.5 Κύκλος του θείου

16 Τα μικρόβια και το κλίμα

17 Τα χρήσιμα μικρόβια

18 Υγιεινή στο σπίτι και προσωπική υγιεινή
18.1 Προσωπική υγιεινή
18.2 Υγιεινή υφασμάτων (ξεσκονόπανων) και συστημάτων καθαρισμού (σφουγγαρίστρες, κουβάδες)
18.3 Υγιεινή επιφανειών που έρχονται συχνά σε επαφή με τα χέρια
18.4 Υγιεινή κλινοσκεπασμάτων, πετσετών
18.5 Υγιεινή κουζίνας και χώρων παρασκευής φαγητού
18.6 Υγιεινή δαπέδων (πατώματος) και επίπλων
18.7 Υγιεινή μπάνιου
18.8 Υγιεινή των παιχνιδιών και άλλων αντικειμένων με τα οποία παίζουν τα παιδιά
18.9 Προφύλαξη από μικρόβια που μεταδίδονται με τα οικιακά ζώα
18.10 Ατμόσφαιρα σπιτιού
18.11 Φροντίδα βρεφών και νηπίων

19 Τα μικρόβια και τα ταξίδια

Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής
Γλωσσάρι
Ευρετήριο