Διαφοροποίηση της διδασκαλίας στις Θετικές Επιστήμες

Πρόλογος, Μαρία Μαρκοδημητράκη

Εισαγωγή, Ειρήνη Σπανάκη

1. Πολυπολιτισμικότητα και εκπαίδευση, Ειρήνη Σπανάκη
1.1 Εκπαιδευτικά μοντέλα διαχείρισης της πολυπολιτισμικότητας: προσεγγίζοντας τη διαπολιτισμικότητα
1.2 Ο ρόλος του/της εκπαιδευτικού στη διαπολιτισμική εκπαίδευση
1.3 Αντιλήψεις εκπαιδευτικών για τη συμπεριληπτική εκπαίδευση στο διαπολιτισμικό σχολείο
1.4 Παιδαγωγικές στρατηγικές και μέθοδοι διδασκαλίας στη διαπολιτισμική εκπαίδευση

2. Διαφοροποίηση της διδασκαλίας στη διαπολιτισμική εκπαίδευση, Ειρήνη Σπανάκη
2.1 Χαρακτηριστικά της διαφοροποιημένης διδασκαλίας και σύνδεσή της με τη διαπολιτισμική εκπαίδευση
2.2 «Τι» διαφοροποιείται στη διαφοροποιημένη διδασκαλία
2.3 Διαφοροποιημένη διδασκαλία και Θετικές Επιστήμες

3. Ενδεικτικά μέσα και ενδεικτικές στρατηγικές διαφοροποίησης της διδασκαλίας: Η αξιοποίησή τους στις Θετικές Επιστήμες με παραδείγματα, Ειρήνη Σπανάκη
3.1 Εννοιολογική χαρτογράφηση – νοητικοί και εννοιολογικοί χάρτες
3.1.1 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιεχόμενο» και στη «διαδικασία»
3.1.2 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «τελικό προϊόν»
3.1.3 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιβάλλον»
3.1.4 Ο ρόλος των εννοιολογικών χαρτών στη διαπολιτισμική εκπαίδευση
3.2 Χρήση μικροδιδασκαλίας ή μίνι διδασκαλίας για συγκεκριμένες δεξιότητες σε παραλλαγές
3.2.1 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιεχόμενο» και στη «διαδικασία»
3.2.2 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «τελικό προϊόν»
3.2.3 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιβάλλον»
3.2.4 Μικροδιδασκαλία μέσω μοντέλων και πρακτικών: Frayer / Σκέφτομαι–συνεργάζομαι–μοιράζομαι και διαπολιτισμικότητα
3.3 Αξιοποίηση του παιχνιδιού
3.3.1 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιεχόμενο» και στη «διαδικασία»
3.3.2 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «τελικό προϊόν»
3.3.3 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιβάλλον»
3.3.4 Αξιοποίηση παιχνιδιού και διαπολιτισμικότητα
3.3.5 Διαδραστικά παιχνίδια και ωφελιμότητα στις Θετικές Επιστήμες
3.4 Οπτικοακουστικό υλικό ή βιντεοσκοπημένο και/ή ηχογραφημένο υλικό
3.4.1 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιεχόμενο» και στη «διαδικασία»
3.4.2 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «τελικό προϊόν»
3.4.3 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιβάλλον»
3.4.4 Οπτικοακουστικό υλικό και διαπολιτισμικότητα
3.5 Σχεδιασμός με βάση τα ενδιαφέροντα
3.5.1 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιεχόμενο» και στη «διαδικασία»
3.5.2 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «τελικό προϊόν»
3.5.3 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιβάλλον»
3.5.4 Σχεδιασμός βάσει των ενδιαφερόντων και διαπολιτισμικότητα
3.6 Παιχνίδια ρόλων και ομαδοσυνεργατική μέθοδος στις Θετικές Επιστήμες
3.6.1 Εμπειρία και πρόταση για εφαρμογή
3.6.2 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιεχόμενο» και στη «διαδικασία»
3.6.3 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «τελικό προϊόν»
3.6.4 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιβάλλον»
3.6.5 Παιχνίδι ρόλων και ομαδοσυνεργατική μάθηση και διαπολιτισμικότητα
3.6.6 Ομαδοσυνεργατική μάθηση σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης
3.7 Φυσική δραστηριότητα.
3.7.1 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιεχόμενο» και στη «διαδικασία»
3.7.2 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «τελικό προϊόν»
3.7.3 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιβάλλον»
3.7.4 Φυσική δραστηριότητα και διαπολιτισμικότητα
3.8 Μάθηση που βασίζεται στην έρευνα (Inquiry Based Learning)
3.8.1 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιεχόμενο» και στη «διαδικασία»
3.8.2 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «τελικό προϊόν»
3.8.3 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιβάλλον»
3.8.4 Μάθηση που βασίζεται στην έρευνα και διαπολιτισμικότητα
3.9 Μάθηση που βασίζεται στην επίλυση προβλημάτων (Problem Based Learning)
3.9.1 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιεχόμενο» και τη «διαδικασία»
3.9.2 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «τελικό προϊόν»
3.9.3 Διαφοροποίηση που εστιάζει στο «περιβάλλον»
3.9.4 Μάθηση που βασίζεται στην επίλυση προβλημάτων και διαπολιτισμικότητα
3.10 Διαφοροποίηση της διδασκαλίας με τη χρήση των Νέων Τεχνολογιών

4. Ευθυγράμμιση αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών στην υποχρεωτική εκπαίδευση που καλλιεργούν τη διαπολιτισμικότητα μέσα από τους προγραμματισμούς, την πολυτροπικότητα και τη μάθηση μέσω σχεδιασμού, Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts
4.1 Εισαγωγή
4.2. Διαπολιτισμική εκπαίδευση στις φυσικές επιστήμες
4.2.1 Η σημασία της διαπολιτισμικής ικανότητας στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών
4.2.2 Σύνδεση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης με τη διαπολιτισμική ικανότητα
4.2.3 Επιστημολογικές πτυχές και πολιτισμικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών
4.2.4 Ευθυγράμμιση των κοινωνικοεπιστημονικών προσεγγίσεων και των προσεγγίσεων που βασίζονται στο συγκείμενο με τη διαπολιτισμική εκπαίδευση
4.2.5 Αντιμετώπιση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας και προώθηση της ισότητας στην εκπαίδευση στις φυσικές επιστήμες
4.3. Πώς το επιστημολογικό μοντέλο των πολυγραμματισμών και της μάθησης μέσω σχεδιασμού ενημερώνουν την εκπαίδευση στις φυσικές επιστήμες σχετικά με την αξία και τα οφέλη της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης
4.3.1 Ο ρόλος της μάθησης μέσω σχεδιασμού ως γέφυρα πολυγραμματισμών και διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στις φυσικές επιστήμες
4.3.2 Προσεγγίσεις που βασίζονται στη δράση στην εκπαίδευση των Φυσικών Επιστημών μέσω της μάθησης μέσω σχεδιασμού
4.3.3 Προσεγγίσεις που προωθούν τον μετασχηματισμό μέσω της Μάθησης μέσω σχεδιασμού και κύκλου κριτικής συνειδητοποίησης
4.3.4 Σύνδεση της μάθησης μέσω σχεδιασμού με κοινωνικοεπιστημονικές προσεγγίσεις
4.3.5 Ο ρόλος της πολυτροπικότητας στην υποστήριξη της δράσης και της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης
4.4. Πολιτισμικές αντιφάσεις στα αναλυτικά προγράμματα φυσικών επιστημών και επιπτώσεις για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση
4.4.1 Η παρουσία πολιτισμικών προκαταλήψεων στα αναλυτικά προγράμματα φυσικών επιστημών
4.4.2 Αναλυτικά προγράμματα φυσικών επιστημών με βάση τις ικανότητες και οι περιορισμοί τους
4.4.3 Στρατηγικές για τη δημιουργία συμπεριληπτικών μαθημάτων φυσικών επιστημών
4.4.3.1 Ενσωμάτωση των συστημάτων γνώσης των αυτοχθόνων
4.4.3.2 Κοινωνικοεπιστημονικά ζητήματα ως γέφυρα για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση
4.4.3.3 Μάθηση μέσω σχεδιασμού για τη διαπολιτισμική επάρκεια
4.4.3.4 Οι δύσκολες έννοιες και οι πολιτισμικές προοπτικές
4.5 Καλλιέργεια διαπολιτισμικής επάρκειας μέσω των πολυγραμματισμών
4.5.1 Εγκαθιδρυμένη πρακτική (Situated Practice)
4.5.2 Ρητή διδασκαλία (Overt Instruction)
4.5.3 Κριτική πλαισίωση (Critical Framing)
4.5.4 Εφαρμογή ως μετασχηματιστική πρακτική (Transformed Practice)
4.6 Καλλιέργεια διαπολιτισμικής επάρκειας στην εκπαίδευση των φυσικών επιστημών μέσω αναστοχαστικής πρακτικής, πολυτροπικών εργαλείων και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης
4.6.1 Αναστοχαστική πρακτική και διαπολιτισμική επάρκεια
4.6.2 Παραδείγματα από την εκπαίδευση στις φυσικές επιστήμες
4.6.3 Πολυτροπικά και ψηφιακά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τη διαπολιτισμική επάρκεια
4.6.4 Τα infographics ως πολυτροπικά εργαλεία στην εκπαίδευση των φυσικών επιστημών
4.7 Τεχνητή νοημοσύνη για την ενίσχυση των παιδαγωγικών πρακτικών και της διαπολιτισμικής επίγνωσης: Ενσωμάτωση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για βελτιωμένη πολυτροπική μάθηση
4.7.1 Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης στην οργάνωση μαθημάτων
4.7.2 Ενσωμάτωση διαπολιτισμικού περιεχομένου μέσω τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ)
4.7.3 Το Lesson Study (LS), η ενσωμάτωση της AI και η διαπολιτισμική επίγνωση
4.7.4 Υποστηρικτικός ρόλος της ΤΝ στον πολυγλωσσικό και πολιτισμικά ευαίσθητο σχεδιασμό μαθημάτων
4.7.5 Εργαλεία ΤΝ για τον σχεδιασμό μαθημάτων με διαπολιτισμική επίγνωση
4.7.6 Ενισχυμένη αξιολόγηση με τεχνητή νοημοσύνη: Προώθηση διαπολιτισμικής επίγνωσης
4.7.7 Ενσωμάτωση της ΤΝ στον σχεδιασμό μαθημάτων και την αξιολόγηση για την προώθηση της διαπολιτισμικής επίγνωσης
4.8 Από την αξιολόγηση στον σχεδιασμό: Αρχές του καθολικού σχεδιασμού για τη μάθηση (UDL) στις φυσικές επιστήμες
4.8.1 Πολλαπλοί τρόποι παρουσίασης
4.8.2 Πολλαπλοί τρόποι δράσης και έκφρασης
4.8.3 Πολλαπλοί τρόποι εμπλοκής, συμμετοχής και έκφρασης
4.8.4 Ρουμπρίκες για την αξιολόγηση πολυτροπικών και διαπολιτισμικών δεξιοτήτων
4.8.5 Παραδείγματα αυτοαξιολόγησης και αξιολόγησης από ομοτίμους
4.9 Προκλήσεις και ευκαιρίες στην ενσωμάτωση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και των πολυγραμματισμών στα αναλυτικά προγράμματα των φυσικών επιστημών
4.9.1 Θεσμικά εμπόδια και περιορισμοί αναλυτικών προγραμμάτων
4.9.2 Ετοιμότητα εκπαιδευτικών και επαγγελματική ανάπτυξη
4.10 Ευκαιρίες για μετασχηματιστική μάθηση μέσω πολυγραμματισμών και διαπολιτισμικής εκπαίδευσης
4.10.1 Προώθηση κριτικής σκέψης μέσω διαπολιτισμικής εκπαίδευσης
4.10.2 Πολιτισμική αναστοχαστικότητα στη μάθηση μέσω σχεδιασμού
4.10.2.1 Αξιολόγηση των πολυγραμματισμών και της διαπολιτισμικής επάρκειας με ΤΝ
4.11 Προτάσεις για πολιτικές και πρακτικές εφαρμογής
4.11.1 Επαγγελματική ανάπτυξη εκπαιδευτικών
4.11.2 Αναθεώρηση των αναλυτικών προγραμμάτων και των αξιολογήσεων

5. Μετασχηματίζουσα μάθηση και διαπολιτισμικότητα: Αυξάνοντας τη δημιουργικότητα όλων των μαθητών/τριών και ενισχύοντας τη δημιουργική κι αποτελεσματική συνύπαρξη στην εκπαίδευση, Ειρήνη Σπανάκη
5.1 Εισαγωγή: Δημιουργικότητα στην εκπαίδευση
5.2 Μετασχηματίζουσα μάθηση και η σύνδεσή της με τις τέχνες – ο ρόλος τους στην εκπαίδευση
5.3 Ο ρόλος της μετασχηματίζουσας μάθησης μέσω των τεχνών στη διδασκαλία των Θετικών Επιστημών
5.4 Ενδεικτικό παράδειγμα: χρήση εικαστικής τέχνης στη διδασκαλία των Θετικών Επιστημών, έρευνα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση
5.4.1 Σκοπός – δείγμα – διαδικασία – εργαλεία
5.4.2 Ανάλυση δεδομένων
5.4.3 Συμπεράσματα
5.5 Μια ενδεικτική πρόταση για την αξιοποίηση εικόνων με γλυπτά σχετικά με το θέμα της μετανάστευσης για τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών

6. Θέατρο στην εκπαίδευση: διαπολιτισμική και συμπεριληπτική προσέγγιση, Μαρία Κεφαλάκη
6.1 Το Θέατρο στην Εκπαίδευση: Εννοιολογικοί προσδιορισμοί
6.2 Θέατρο στην Εκπαίδευση και διαπολιτισμικότητα
6.3 Το Θεατρικό Παιχνίδι ως μέθοδος του Θεάτρου στην Εκπαίδευση
6.4 Θεατρικό Παιχνίδι, διδασκαλία και διαπολιτισμική εκπαίδευση
6.5 Θεατρικό Παιχνίδι και διαπολιτισμική/συμπεριληπτική εκπαίδευση στις Θετικές Επιστήμες

7. Συμβουλευτική και συμπεριληπτική διαπολιτισμική εκπαίδευση, Ειρήνη Σπανάκη
7.1 Εισαγωγή – Προβλήματα εφηβείας και συμβουλευτικός ρόλος του εκπαιδευτικού
7.2 Σχολικός εκφοβισμός: ο εκπαιδευτικός σε ρόλο συμβουλευτικό στο συμπεριληπτικό σχολείο
7.3 Ο ρόλος της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου στον σχολικό εκφοβισμό: ενδεικτική πρόταση αξιοποίησης διηγήματος
7.3.1 Ο κινηματογράφος και η αξιοποίησή του
7.3.2 Ενδεικτική πρόταση για αξιοποίηση από καθηγητές φυσικών επιστημών
7.3.3 Πρόταση για αξιοποίηση ενός κειμένου που σχετίζεται με τα συναισθήματα
7.3.4 Καθηγητές Θετικών Επιστημών και αξιοποίηση της επιστήμης για συναισθηματική ανάπτυξη των μαθητών τους

8. Επαγγελματική συμβουλευτική: ο ρόλος του επαγγελματικού προσανατολισμού στη λήψη αποφάσεων και στην προσαρμογή, Λία Αχλαδά, PhD
8.1 Συναισθηματική νοημοσύνη, ενσυναίσθηση και επαγγελματική συμβουλευτική
8.2 Η επαγγελματική συμβουλευτική ως δομημένη διαδικασία
8.3 Η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην επιλογή σταδιοδρομίας
8.4 Παράγοντες επιρροής στην επιλογή σταδιοδρομίας
8.5 Το περιεχόμενο της διαπολιτισμικής συμβουλευτικής και ο ρόλος του εκπαιδευτικού ως συμβούλου στις σχολικές μονάδες
8.6 Οι προκλήσεις της συμβουλευτικής σε πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα
8.7 Θεωρητικά μοντέλα
8.8 Η διάσταση της επαγγελματικής συμβουλευτικής στη διαπολιτισμική συμβουλευτική
8.9 Διαπολιτισμικές δεξιότητες των συμβούλων επαγγελματικού προσανατολισμού
8.10 Μέθοδοι και τεχνικές επαγγελματικού προσανατολισμού για μετανάστες, πρόσφυγες και μειονοτικές ομάδες
8.11 Ο ρόλος των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και της αγοράς εργασίας στη διαπολιτισμική ένταξη
8.12 Παρουσίαση παραδειγμάτων
8.13 Προκλήσεις και καλές πρακτικές
8.14 Ανάλυση περιπτώσεων από την ελληνική πραγματικότητα
Αντί επιλόγου, Ειρήνη Σπανάκη

Βιογραφικά συμμετεχουσών συγγραφέων
Σημειώσεις