Η διδακτική των εικαστικών στην ανάπτυξη της αισθητικής και βιωματικής αντίληψης των παιδιών

Περιεχόμενα Σημείωμα και ευχαριστίες συγγραφέα Πρόλογος Εισαγωγή

Μέρος Α: Θεωρίες αισθητικής μάθησης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Σύγχρονες θεωρίες αισθητικής μάθησης Η μάθηση ως μια ζωντανή, βιωματική εμπειρία Η αισθητική αγωγή ως καθημερινή εμπειρία μέσα σε ένα ολιστικό, βιωματικό, συλλογικό και δημοκρατικό πλαίσιο μάθησης Η σημασία του παιχνιδιού στην αισθητική καλλιέργεια των μικρών παιδιώνΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Η αισθητική της καθημερινής ζωής Η αισθητικοποίηση της καθημερινής ζωής απελευθερωμένη από τον ελιτισμό της υψηλής κουλτούρας Η τέχνη στην καθημερινή ζωή

Μέρος Β: Μέθοδος και πειράματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Η έρευνα δράσης όπως πραγματοποιήθηκε στο αυθεντικό πεδίο του σχολείου Ο σκοπός και τα ερωτήματα της έρευνας Το σχήμα της έρευνας Το πλαίσιο της έρευνας Άξονες και πειράματα Η στοχοθεσία των πειραματικών σχεδίων εργασίας (project) Οι θεματικοί άξονες: Χώρος–αντικείμενο–αφήγησηΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Τα αποτελέσματα των πειραματικών σχεδίων εργασίας 1. Γλυπτική εγκατάσταση στον μικρό κήπο του σχολείου 2. Ο κήπος του Matisse στη σχολική βιβλιοθήκη 3. Εικαστικές παρεμβάσεις στις επιφάνειες του σχολείου 4. Η καλύβα στο δασάκι 5. Πολυαισθητηριακή χαρτογράφηση του σχολείου 6. Χωροφωτογραφικές αφηγήσεις στο σχολείο 7. Ψυχογεωγραφικοί χάρτες της πόλης και νέα σηματοδότηση 8. Το πρόπλασμα, η μικροκλίμακα και η ταυτότητα ενός αρχιτεκτονικού έργου 9. Σχεδιάζοντας έναν οικότοπο 10. Το κουτί των αισθήσεων 11. Επανασχεδιάζοντας τα σχολικά καθίσματα 12. Τα οικιακά σκεύη αφηγούνται 13. Ένα αισθητηριακό πόμολο 14. Εικονική μόδα από χαρτί 15. Εικονικά υποδήματα 16. Τα σημαντικά αντικείμενα 17. Τα θραύσματα Αναφορές σε εικαστικά σχήματα, αρχιτέκτονες και πρακτικές που υποστήριξα τις πειραματικές εφαρμογές Ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτωνΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Αισθητική συζήτηση και κριτικός αναστοχασμός στην εκπαίδευση των μικρών παιδιών Συζητώντας με χιούμορ και ανακαλύπτοντας τον κόσμοΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Η δημοκρατική συμμετοχή των παιδιών στη μάθηση Τα παιδιά αποφασίζουν τα θέματα σύμφωνα με τα ενδιαφέροντά τους Ο αναδυόμενος προγραμματισμός ως έμπνευση για τον/την παιδαγωγό Τα παιδιά ως συνερευνητέςΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Σχεδιάζοντας αισθητηριακά και συναισθηματικά Η σημασία της αισθητηριακής περιήγησης Τα αισθητηριακά παιχνίδια Οι αισθητηριακές συλλογές Η σημασία του αισθητηριακού σχεδιασμού και της απτικότητας στην ανάπτυξη της παιδικής αντίληψης Μαθήματα αισθητηριακής αντίληψης από τον Johannes Itten Η καταστολή των αισθήσεων σύμφωνα με τον Juhani Pallasmaa Ο Rudolf Arnheim αναλύει το ρήγμα της νόησης–αίσθησης στην εκπαίδευσηΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: Οι δυνατότητες της πολυτροπικης έκφρασης στην εξατομικευμένη έκφραση των μικρών παιδιών Όταν ο ελλιπής οπτικός γραμματισμός δημιουργεί δυσκολίες στην παιδική έκφραση Οι πρακτικές της πολυτροπικότητας στη δημιουργική έκφραση των παιδιών Η διαμόρφωση μιας προσωπικής παιγνιώδους γλώσσας μέσα από το οπτικό κείμενο Η σημασία της ποιητικής μεταφοράς στην εκφραστική αντίληψη των παιδιών και η ποίηση χαϊκούΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: Η συμβολή του υλικού πολιτισμού στη διαμόρφωση της αισθητικής των παιδιών Η συναισθηματική σημασία των πραγμάτων για τα παιδιά H θεραπευτική αφήγηση ιστοριών Η θεραπευτική–αυτοβιογραφική–εικαστική πρακτική στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Καλλιεργώντας στα παιδιά την ομορφιά της ατέλειας Η ανάπτυξη της βιωματικής μνήμης μέσα από την αυτοβιογραφική αφήγηση Τα παιδιά ως συναισθηματικοί καταναλωτές του σύγχρονου υλικού κόσμου Ανακαλύπτοντας τις έννοιες της αλλαγής, ης φθοράς και της απώλειας μέσα από τον υλικό κόσμο Ο βιωμένος χρόνος της γλυπτικής Η σημασία της απελευθερωτικής μελαγχολίαςΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: H σημασία του αφηγηματικού σχεδιασμού στη δημιουργική σκέψη Η αφηγηματική σωματοποίηση της μόδας στη διαμόρφωση της παιδικής ταυτότητας O παιγνιώδης αφηγηματικός σχεδιασμόςΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ο παιγνιώδης σχεδιασμός και η σχεδιαστική σκέψη ως εγγενείς δεξιότητες των παιδιών Η ανάπτυξη της ολιστικής σκέψης όταν τα παιδιά σχεδιάζουν αντικείμενα για την πραγματική ζωή Στον δρόμο της αφαιρετικής σκέψης Ο πειραματισμός ως απαραίτητο στοιχείο της σχεδιαστικής σκέψης Η σημασία του σχεδιασμού σε κλίμακα και η ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης Η σχεδιαστική σκέψη βοηθά τα παιδιά να σκέφτονται τις ανάγκες των άλλων Η σύνδεση τέχνης και τεχνικής όπως και στην καθημερινή ζωή Το παιδί ανακαλύπτει την πραγματικότητα ως κατασκευαστής των παιχνιδιών τουΚΕΦΑΛΑΙΟ 12: Ο συμμετοχικός και αειφορικός σχεδιασμός ως επένδυση στην κοινότητα των παιδιών Το δημοκρατικό δικαίωμα των παιδιών στον συμμετοχικό και αειφορικό σχεδιασμό Η έννοια της προσφοράς στην κοινότητα μέσα από τον παιδικό σχεδιασμό Η αλληλεπίδραση του Ομίλου Art & Design με τον ανθρωπογενή σχολικό χώρο Το τέλος του εγωκεντρισμού μέσα από την ομαδοσυνεργατική δράση Η σημασία της ομάδας στην κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού Ο συμμετοχικός σχεδιασμός ως μια νέα πρόταση συνεργατικής μάθησης Όταν ο κοινωνικός σχεδιασμός ταυτίζεται με τις κοινωνικές πρακτικές της τέχνης στη μαθητική κοινότητα H βασισμένη στην κοινότητα μάθησηΚΕΦΑΛΑΙΟ 13: Η ανάγκη των παιδιών για τη δημιουργία τόπων: Προς μια σχεσιακή–οικοσωματική–βιωματική παιδαγωγική προσέγγιση Το συναισθηματικό καταφύγιο ως προέκταση της κατοικίας Προς μια σχεσιοκεντρική–βιωματική και οικοσωματική παιδαγωγική προσέγγιση Όταν τα παιδιά δημιουργούν τόπους Ενεργοποιώντας τον σωματοποιημένο χώρο με αφορμή τη Yayoi Kusama Η βασισμένη στον τόπο εκπαίδευσηΚΕΦΑΛΑΙΟ 14: Η αισθητική μάθηση για το περιβάλλον Οικοφιλοσοφία και αρχιτεκτονική για μικρά παιδιά Η βιοφιλική φύση των παιδιών και η αυτοπραγμάτωση μέσα από την εμπλοκή με τη φύση Το παιχνιδιάρικο ανακυκλώσιμο υλικό ως στοιχείο έμπνευσης και καινοτομίας Η συμμετοχή των παιδιών στον σχεδιασμό του περιβάλλοντος μέσα από παιχνίδια-εγκαταστάσεις Το δημοκρατικό δικαίωμα των παιδιών στη διαμόρφωση του χώρου τουςΚΕΦΑΛΑΙΟ 15: Η πρακτική της χαρτογράφησης στην ανάπτυξη της κοινωνικοχωρικής αντίληψης των παιδιών Η σημασία της χαρτογράφησης στην ανάπτυξη της χωρικής αντίληψης του παιδιού Πολυτροπικές χαρτογραφικές εμπειρίες στο σχολείο Η παιδική ψυχογεωγραφία Οι διαδρομές του παιδιού στην πόληΚΕΦΑΛΑΙΟ 16: Η φωτογραφική αφήγηση, ένα εργαλείο για την ανάπτυξη της οπτικής και της κοινωνικοχωρικής αντίληψης των παιδιών Η ανάπτυξη της οπτικής–χωρικής αντίληψης μέσα από τη φωτογραφία Οι μέθοδοι photovoice και photostories Συμπεράσματα Τα παιδιά αποκτούν αισθητική καλλιέργεια μέσα από βιωματικές πρακτικές της καθημερινότητας Ο υλικός πολιτισμός και το περιβάλλον ως μέσο αισθητικής και εργαλείο μάθησης στην τέχνη Η σημασία του συμμετοχικού και αειφορικού σχεδιασμού μέσα από τον σχηματισμό κοινότηταςΕπίλογος Βιβλιογραφία Ελληνική βιβλιογραφία Ξένη βιβλιογραφία