Βασικές αρχές Αθλητικής Ψυχολογίας και Κινητικής Μάθησης (Hardcover)

Πρόλογος
Εισαγωγή

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή στις βασικές αρχές της αθλητικής ψυχολογίας και της κινητικής μάθησης
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Σύντομη ιστορική αναδρομή της αθλητικής ψυχολογίας και της κινητικής μάθησης
Αναγκαιότητα γνώσης των βασικών αρχών
Σε ποιους απευθύνεται
Επιλογή θεματικών ενοτήτων
– Αθλητική ψυχολογία
◊ Επιλεγμένες θεματικές ενότητες της αθλητικής ψυχολογίας
– Κινητική μάθηση
◊ Επιλεγμένες θεματικές ενότητες της κινητικής μάθησης
Διατηρώντας την υπεροχή στον αθλητισμό μέσω των αρχών της αθλητικής ψυχολογίας και της κινητικής μάθησης
Σύνοψη
Χρήσιμες πληροφορίες για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 2: Προσωπικότητα και αθλητική δραστηριότητα
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
Ορίζοντας την προσωπικότητα
Καθοριστικοί παράγοντες της προσωπικότητας
– Κληρονομικότητα
– Περιβάλλον
– Κατάσταση
◊ Καθοριστικοί παράγοντες προσωπικότητας και αθλητική προσωπικότητα
Θεωρίες της προσωπικότητας
– Θεωρία των σωματότυπων του Sheldon
◊ Σωματότυποι και αθλητική προσωπικότητα
– Ψυχοδυναμική προσέγγιση
◊ Ψυχοσεξουαλικά στάδια ανάπτυξης Freud
Ψυχοδυναμική προσέγγιση και αθλητική προσωπικότητα
– Θεωρίες των χαρακτηριστικών (traits)
◊ Θεωρία των κεντρικών χαρακτηριστικών του Allport
◊ Θεωρία των 16 παραγόντων του Cattell
◊ Θεωρία των τριών υπερπαραγόντων του Eysenck
◊ Το μοντέλο των πέντε μεγάλων παραγόντων
Θεωρίες των χαρακτηριστικών και αθλητική προσωπικότητα
– Φαινομενολογική θεωρία του Rogers
◊ Φαινομενολογική προσέγγιση και αθλητική προσωπικότητα
– Θεωρία κοινωνικο-γνωστικής μάθησης του Bandura
◊ Θεωρία προτύπου
Κοινωνικο-γνωστική προσέγγιση και αθλητική προσωπικότητα
Μετρήσεις της προσωπικότητας στον αθλητισμό
Επίδραση της αθλητικής συμμετοχής στην ανάπτυξη της προσωπικότητας
Σύνοψη
Χρήσιμες πληροφορίες για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 3: Προσδιορισμός, θεωρητική προσέγγιση και τρόποι αντιμετώπισης της επιθετικότητας αθλητών/-τριών
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
Επιθετικότητα: ορισμός και μορφές
Θεωρίες επιθετικότητας
– Βιολογικές προσεγγίσεις
◊ Κληρονομικότητα
◊ Τεστοστερόνη
◊ Σεροτονίνη
– Ψυχοκοινωνικές προσεγγίσεις
◊ Ένστικτα
◊ Ηθολογική προσέγγιση
◊ Κάθαρση
◊ Εξελικτική προσέγγιση
◊ Απογοήτευση–επιθετικότητα
◊ Θεωρία της κοινωνικής μάθησης
◊ Προσέγγιση του ηθικού συλλογισμού
– Γενικό Μοντέλο Επιθετικότητας (ΓΜΕ)
◊ Το ΓΜΕ σε ένα αθλητικό περιβάλλον: ένα παράδειγμα
Αξιολόγηση των θεωριών και η σχέση τους με την επιθετικότητα των αθλητών/- τριών
Παράγοντες που προάγουν την επιθετικότητα των αθλητών/-τριών
Μέτρηση της επιθετικότητας
Προτάσεις για την αντιμετώπιση της επιθετικότητας των αθλητών/-τριών
Γενικές επισημάνσεις
Σύνοψη
Χρήσιμες πληροφορίες για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 4: Θεατές–φίλαθλοι–οπαδοί: Αθλητική απόδοση, προφίλ και βίαιη συμπεριφορά
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
Επίδραση των θεατών στην αθλητική απόδοση
– Θεωρίες της κοινωνικής διευκόλυνσης
Προφίλ θεατών και φιλάθλων–οπαδών
– Δημογραφικά χαρακτηριστικά φιλάθλων–οπαδών
◊ Φύλο και φίλαθλοι–οπαδοί
◊ Ηλικία και φίλαθλοι–οπαδοί
◊ Αθλητική συμμετοχή και φίλαθλοι–οπαδοί
◊ Κοινωνικοοικονομική κατάσταση και φίλαθλοι–οπαδοί
◊ Προσωπικότητα και φίλαθλοι–οπαδοί
– Κίνητρα φιλάθλων–οπαδών
– Ταύτιση ομάδας
◊ Παράγοντες που επηρεάζουν την προσέλευση φιλάθλων–οπαδών
– Συναισθηματικές αντιδράσεις των φιλάθλων–οπαδών
Τυπολογίες ταξινόμησης αθλητικών ταραχών
– Τυπολογία του Eitzen
– Τυπολογία του Mann
Γενική συζήτηση
– Προτάσεις για την αντιμετώπιση της οπαδικής βίας
Σύνοψη
Χρήσιμες πληροφορίες για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 5: Παρακίνηση και κίνητρα στον αθλητισμό
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
– Κίνητρο και παρακίνηση: ορισμοί
Πρώιμες θεωρίες παρακίνησης
– Θεωρία των ενστίκτων
– Θεωρία μείωσης των ορμών
– Θεωρία βέλτιστου επιπέδου διέγερσης
– Θεωρία επιβράβευσης
– Θεωρία ιεράρχησης αναγκών–κινήτρων
Σύγχρονες θεωρίες παρακίνησης
Θεωρίες απόδοσης αιτιών
– Θεωρία απόδοσης αιτιών του Heider
– Θεωρία αιτιολογικού προσδιορισμού της επίτευξης του Weiner
– Λάθη αιτιολογικού προσδιορισμού
◊ Θεμελιώδες σφάλμα απόδοσης
◊ Προκατάληψη αυτοεξυπηρέτησης
– Θεωρία της ανάγκης για επίτευξη
– Θεωρία επίτευξης στόχων
Εξωτερική και εσωτερική παρακίνηση
– Θεωρία του αυτοπροσδιορισμού
◊ Θεωρία της γνωστικής αξιολόγησης
◊ Θεωρία της οργανισμικής ενσωμάτωσης
◊ Θεωρία των προσανατολισμών αιτιότητας
◊ Θεωρία των βασικών ψυχολογικών αναγκών
◊ Θεωρία περιεχομένου των στόχων
◊ Θεωρία παρακίνησης σχέσεων
– Μίνι θεωρίες αυτοπροσδιορισμού και παρακίνηση
Αθλητισμός, άσκηση και παρακίνηση
Σύνοψη
Χρήσιμες πληροφορίες για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 6: Ο ρόλος της ανατροφοδότησης στη μάθηση κινητικών δεξιοτήτων
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
Εσωτερική και εξωτερική ανατροφοδότηση
– Εσωτερική ανατροφοδότηση
◊ Ιδιοδεκτικότητα και κιναίσθηση
– Εξωτερική ή συμπληρωματική ανατροφοδότηση
Κινητική απόδοση και κινητική μάθηση
– Δοκιμασία στη φάση απόκτησης και φάση συγκράτησης
Προϋποθέσεις επίτευξης της μάθησης
– Ποια είναι η φύση του ερεθίσματος;
– Κάτω από ποιες συνθήκες επιτυγχάνεται το φαινόμενο της μάθησης;
– Τι έχουμε μάθει;
Τρόποι μελέτης και προσδιορισμού της ΓΑ (ερευνητική προσέγγιση)
– Πρόβλημα λειτουργικού ορισμού της ΓΑ
– Απόλυτη και σχετική συχνότητα της ΓΑ
– Χρονική τοποθέτηση της ΓΑ
◊ Χρόνος τοποθέτησης της ΓΑ και παρεμβαλλόμενες δραστηριότητες
– Χρόνος μεταξύ προσπαθειών και χρόνος μεταξύ ερεθισμάτων
– Καθυστέρηση παροχής της ΓΑ και περίληψη της ΓΑ
– Ακρίβεια της ΓΑ
Εναλλακτικές μορφές ανατροφοδότησης
Λειτουργίες της συμπληρωματικής ανατροφοδότησης
Ανατροφοδότηση στο αθλητικό περιβάλλον
Σύνοψη
Γενικές επισημάνσεις για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 7: Επεξεργασία πληροφοριών και μάθηση κινητικών δεξιοτήτων
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
Μοντέλα επεξεργασίας πληροφοριών
– Αισθητήρια όργανα και αισθητήρια μνήμη μικρής διάρκειας
– Μηχανισμός αντίληψης
◊ Μνήμη μικρής διάρκειας
◊ Μνήμη μακράς διάρκειας
– Μηχανισμός απόφασης
– Μηχανισμός εκτέλεσης
Επεξεργασία πληροφοριών και χρόνος απόκρισης
– Χρόνος απόκρισης
– Ανάπτυξη των ικανοτήτων επεξεργασίας πληροφοριών
◊ Ταχύτητα επεξεργασίας και χρόνος αντίδρασης
◊ Ταχύτητα επεξεργασίας και ηλικία
– Τρόποι μείωσης του χρόνου επεξεργασίας
– Επεξεργασία πληροφοριών και ανατροφοδότηση
Επεξεργασία πληροφοριών και αθλητικό περιβάλλον
– Σωματική άσκηση, φυσική κατάσταση και γνωστική λειτουργία
◊ Γνωστική λειτουργία, φυσική κατάσταση και (αγωνιστική) απόδοση
◊ Κόπωση, κινητική απόδοση και επεξεργασία πληροφοριών σε αθλητές/-τριες
Σύνοψη
Γενικές επισημάνσεις για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 8: Προσοχή και κινητική μάθηση
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
– Τι είναι προσοχή;
Θεωρίες προσοχής
– Θεωρίες επιλεκτικού φίλτρου
– Θεωρίες προσαρμοστικής χωρητικότητας της προσοχής
◊ Θεωρία προσοχής του Kahneman
◊ Θεωρίες πολλαπλών πηγών
– Μοντέλα παράλληλης και καταμερισμένης επεξεργασίας πληροφοριών και προσοχή
– Ελεγχόμενη και αυτόματη επεξεργασία
Θεωρία των τύπων της προσοχής
– Προφίλ προσοχής αθλητών/-τριών
– Επιλεκτική προσοχή και εστίαση της προσοχής
– Προβλήματα εστίασης και εναλλαγής των τύπων της προσοχής
◊ Πνιγμός (Choking)
Αξιολόγηση της προσοχής: Ερευνητική προσέγγιση
– Τρόποι αξιολόγησης της προσοχής
◊ Διαδικασία δύο δραστηριοτήτων
◊ Συνεκτίμηση ψυχοφυσιολογικών δεικτών
◊ Αυτο-περιγραφή
◊ Άλλες τεχνικές αξιολόγησης της προσοχής
Εστίαση της προσοχής και αυτοματοποίηση
Σύνοψη
Γενικές επισημάνσεις για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 9: Συνθήκες εξάσκησης και κινητική μάθηση
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
Συσσωρευμένη και κατανεμημένη εξάσκηση
Εξειδίκευση και μεταβλητότητα της εξάσκησης
– Εξειδίκευση της μάθησης
– Μεταβλητότητα της εξάσκησης
Δομή της μεταβλητής εξάσκησης
– Φαινόμενο παρεμβολής περιεχομένου
◊ Ερμηνεύοντας τις επιδράσεις παρεμβολής περιεχομένου
◊ Ερευνητική τεκμηρίωση των θεωρητικών υποθέσεων της παρεμβολής περιεχομένου
Σύγκριση μεταβλητής εξάσκησης, εξειδίκευσης της εξάσκησης και παρεμβολής περιεχομένου
– Μέθοδος
◊ Προετοιμασία και προκαταρκτική μέτρηση
◊ Συνεδρίες πρακτικής εξάσκησης
◊ Φάση μεταφοράς
– Αποτελέσματα και επισημάνσεις
Μεταβλητότητα εξάσκησης και πλευρίωση
Προτάσεις για αποτελεσματικότερη συγκρότηση της πρακτικής εξάσκησης
Σύνοψη
Χρήσιμες πληροφορίες για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 10: Διέγερση, στρες, άγχος και αθλητική απόδοση
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
Προσδιορισμός των όρων διέγερση, ενεργοποίηση, στρες, άγχος
– Διέγερση και ενεργοποίηση
– Στρες
– Άγχος
◊ Στρες και άγχος
Τρόποι μέτρησης διέγερσης, στρες και άγχους
– Διέγερση
– Στρες
– Άγχος
◊ Ερωτηματολόγια ή/και φυσιολογικές μετρήσεις
Σχέση διέγερσης, άγχους και απόδοσης
– Θεωρία του ανεστραμμένου –U
– Υπόθεση Ζώνης Ιδανικής Λειτουργίας
– Πολυδιάστατη θεωρία του άγχους
– Θεωρία της καταστροφής
– Θεωρία των μεταστροφών
Γενικές επισημάνσεις και προτάσεις για τον εντοπισμό των πηγών της διέγερσης, του στρες και του άγχους
Σύνοψη
Χρήσιμες πληροφορίες για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 11: Νοερή εξάσκηση και νοερή απεικόνιση
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
Ορισμός νοερής εξάσκησης και νοερής απεικόνισης
– Διαφοροποίηση μεταξύ νοερής εξάσκησης και νοερής απεικόνισης
◊ Νοερή εξάσκηση, νοερή απεικόνιση και διαλογισμός
– Μορφές νοερής απεικόνισης
◊ Εσωτερική απεικόνιση
◊ Εξωτερική απεικόνιση
◊ Κινητική απεικόνιση
Θεωρητικές προσεγγίσεις
– Θεωρία της συμβολικής μάθησης
– Νευρομυϊκή υπόθεση
– Υπόθεση της λειτουργικής ισοδυναμίας
◊ Το μοντέλο PETTLEP
– Αντιληπτικο-γνωστική υπόθεση
Οφέλη της νοερής εξάσκησης
– Νοερή εξάσκηση και απόδοση: Ευρήματα μετα-αναλύσεων
◊ Πρώιμες μετα-αναλύσεις
◊ Μεταγενέστερες μετα-αναλύσεις
◊ Παρεμβάσεις νοερής απεικόνισης στον αθλητισμό: Μετα-ανάλυση
◊ Προγράμματα εξάσκησης με νοερή απεικόνιση και ανάπτυξη αθλητικών κινητικών δεξιοτήτων: Μετα-ανάλυση
Νοερή εξάσκηση και ικανότητα νοερής απεικόνισης
– Μετρήσεις ικανότητας νοερής απεικόνισης
◊ Ερωτηματολόγιο Ζωντάνιας Οπτικών Απεικονίσεων (VVIQ)
◊ Ερωτηματολόγιο Ζωντάνιας της Νοερής Απεικόνισης της Κίνησης (VMIQ)
◊ Ερωτηματολόγιο Νοερής Απεικόνισης της Κίνησης (MIQ)
◊ Ερωτηματολόγιο Ικανότητας Αθλητικής Νοερής Απεικόνισης (SIAQ)
– Εγκεφαλική δραστηριότητα και νοερή απεικόνιση
◊ Ηλεκτροεγκεφαλογραφία
◊ Τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων
◊ Λειτουργική απεικόνιση μαγνητικού συντονισμού
◊ Μαγνητοεγκεφαλογραφία
◊ Διακρανιακή μαγνητική διέγερση
Πού, πότε, ποιο το περιεχόμενο της και γιατί οι αθλητές/-τριες χρησιμοποιούν τη νοερή απεικόνιση
– Ένα παράδειγμα εξατομικευμένης συνεδρίας νοερής εξάσκησης
Σύνοψη
Χρήσιμες πληροφορίες για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 12: Συνοχή ομάδας
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
Ομάδες και ομάδες στον αθλητισμό
– Συνοχή ομάδας
– Κοινωνική οκνηρία
◊ Παράγοντες που επηρεάζουν την κοινωνική οκνηρία
Εννοιολογικό μοντέλο συνοχής της ομάδας
– Πρόδρομοι παράγοντες της συνοχής στον αθλητισμό
◊ Περιβαλλοντικοί παράγοντες
◊ Προσωπικοί παράγοντες
◊ Παράγοντες ηγεσίας
◊ Ομαδικοί παράγοντες
– Διαστάσεις της συνοχής της ομάδας
◊ Ενσωμάτωση στην ομάδα – προσανατολισμός στο έργο
◊ Ενσωμάτωση στην ομάδα – κοινωνικός προσανατολισμός
◊ Ατομική έλξη για την ομάδα – προσανατολισμός στο έργο
◊ Ατομική έλξη για την ομάδα – κοινωνικός προσανατολισμός
– Συνέπειες συνοχής της ομάδας
◊ Ομαδικά αποτελέσματα
◊ Ατομικά αποτελέσματα
Εργαλεία για την αξιολόγηση της συνοχής
– Άμεσες μετρήσεις
◊ Ερωτηματολόγια
– Έμμεσες μετρήσεις
◊ Αποτελέσματα απόδοσης και συνοχή ομάδας
◊ Ανάλυση κοινωνικών δικτύων (SNA)
◊ Παρατήρηση συμπεριφορών
Αναπτύσσοντας τη συνοχή ομάδας
– Αποτελεσματική επικοινωνία
– Καθορισμός στόχων
– Κλίκες και συνοχή ομάδας
– Ενίσχυση της ταυτότητας της ομάδας
– Μετασχηματιστική και κατανεμημένη ηγεσία
◊ Μετασχηματιστική ηγεσία
◊ Κατανεμημένη ηγεσία
◊ Συνθήκες για την εφαρμογή μετασχηματιστικής ή κατανεμημένης ηγεσίας
– Συνοχή ομάδας: Κινητικότητα, μεταγραφές, αλλαγές
◊ Αλλαγή προπονητών και δυναμική της ομάδας
◊ Μεταγραφές παικτών/-τριών και δυναμική ομάδας
Πρακτικές προεκτάσεις και επισημάνσεις
Σύνοψη
Βιβλιογραφία

Κεφάλαιο 13: Αναγνώριση και ανάπτυξη ταλέντων
Μαθησιακοί στόχοι
Μια ιστορία… ένα γεγονός
Εισαγωγή
Ταλέντο: Έμφυτο ή επίκτητο
Ανάπτυξη έμφυτων ικανοτήτων σε ταλέντα: Οι παράγοντες της ανάπτυξης
Ανάπτυξη έμφυτων ικανοτήτων σε ταλέντα: Το μονοπάτι της ανάπτυξης
Κατανόηση του συνολικού πλαισίου: Ολιστική προσέγγιση στην ανάπτυξη του αθλητή ή της αθλήτριας
– Μοντέλο αποτελεσματικών διαδικασιών αναγνώρισης και ανάπτυξης ταλέντων
– Μοντέλο περιβάλλοντος ανάπτυξης αθλητικού ταλέντου
– Ολιστικό Μοντέλο Αθλητικής Καριέρας
◊ Κύρια σημεία του Ολιστικού Μοντέλου Αθλητικής Καριέρας
Μεταβάσεις στον αθλητισμό: Κατανόηση, προετοιμασία, εφαρμογή και υποστήριξη
– Διεθνής Εταιρία Αθλητικής Ψυχολογίας και μεταβάσεις στον αθλητισμό
– Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Αθλητικής Ψυχολογίας και διπλή καριέρα
◊ Συγκερασμός θέσεων ISSP και FEPSAC
Η πρόκληση ως μηχανισμός ανάπτυξης ταλέντων
– Μερικές (από τις πολλές) προκλήσεις στην ανάπτυξη των ταλέντων
– Λύσεις για τη βελτιστοποίηση της ανάπτυξης ταλέντων
Μεθοδολογικές προσεγγίσεις για την αναγνώριση και ανάπτυξη ταλέντων
– Ερωτηματολόγια για την αναγνώριση και ανάπτυξη ταλέντων
Σύνοψη
Χρήσιμες πληροφορίες για τον επαγγελματία
Βιβλιογραφία

Ευρετήριο όρων
Ευρετήριο ονομάτων