Εισαγωγή στη Μουσειογραφική σημειωτική

Προλογικό σημείωμα συγγραφέως

Εισαγωγή

Έκθεση, έκθεμα και εκθεσιακή παρουσίαση: ορισμοί και διαστάσεις

Τα χαρακτηριστικά των εκθεμάτων

Το επιστημονικό πεδίο της μουσειογραφίας: Μελέτες, ορισμοί και έννοιες

Το εφαρμοσμένο πεδίο της μουσειογραφίας

Μουσειογραφία και μουσειογραφικά παραρτήματα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό

Στρατηγικές μουσειογραφίας: το Λούβρο και το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης

H μουσειογραφία στο Μουσείο του Λούβρου

Η μουσειογραφία στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης της Αθήνας

Η σημειωτική στροφή στη σύγχρονη μουσειογραφία: από τη γραμμική ανάγνωση των εκθεμάτων στη ρευστή πολυφωνία

Οι παραδοχές της μουσειογραφικής σημειωτικής

Η μουσειογραφία ως διακριτό πεδίο της επιμελητικής πρακτικής

Προβληματικές ζώνες στον μουσειογραφικό σχεδιασμό

Η συμβολή του παρόντος εγχειριδίου

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Η κατασκευή του μουσειακού αντικειμένου

1.1. Το αντικείμενο ως (μουσειακό) τεκμήριο

1.2. Το μουσειακό αντικείμενο ως πυρήνας της έκθεσης

1.3. Από το αντικείμενο στο έκθεμα: η διαδικασία της «μουσειοποίησης» (museumification)

1.4. Κατηγοριοποιήσεις μουσειακών αντικειμένων

1.4.1. Διαχωρισμός μορφολογικής και τεχνικής οργάνωσης

1.5. Μέθοδοι παρουσίασης των μουσειακών αντικειμένων

1.5.1. Το διδακτικό μοντέλο

1.5.2. Το αισθητικό ή ερμηνευτικό μοντέλο

1.5.3. Αφηγηματικό μοντέλο

1.5.4. Ιδεολογικό μοντέλο

1.5.5. Το εμπειρικό μοντέλο

ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Tο μουσειακό αντικείμενο και οι διαστάσεις της πληροφορίας του

2.1. Η έννοια της πληροφορίας

2.2. Η πληροφορία ως νόημα

2.3. Η πληροφορία ως δομή και εμπειρία στο μουσείο

2.4. Οπτική πληροφορία και αντίληψη στα μουσεία

2.5. Η κειμενική πληροφορία

2.6. Διαδραστική και πολυμεσική πληροφορία στα μουσεία 

2.7. Η κοινωνική και πολιτισμική διάσταση της πληροφορίας

ΤΡΙΤΟ ΕΦΑΛΑΙΟ: Η σημειωτική ως εννοιολογικό εργαλείο της μουσειογραφικής οργάνωσης των εκθεμάτων

3.1. Η σημειωτική προσέγγιση στη μουσειογραφία

3.2. Η Σημειωτική θεωρία και η δυναμική του νοήματος

3.3. Η σημειωτική τριαδική δομή: Μορφή – αντικείμενο – νόημα

3.4. Το μουσειακό περιβάλλον ως σύστημα σημείων

3.4.1. Κατηγορίες σημείων στον μουσειακό χώρο

3.5. Το σύμβολο στον μουσειακό λόγο: Από τη σημειωτική στην πολιτισμική ερμηνεία

3.6. Η μουσειογραφία ως σημειωτική στρατηγική παρουσίασης των εκθεμάτων

3.7. Ο σημειωτικός μηχανισμός των υλικοτεχνικών εκθεσιακών μέσων–στοιχείων

3.7.1. Αναλυτική υπόμνηση των κατηγοριών του πίνακα

3.8. Επιλογή, ταξινόμηση και πλαισίωση: εργαλεία σημειωτικής μετάπλασης

3.9. Κοινωνική σημειωτική και πολυτροπικότητα στην εκθεσιακή πρακτική

ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Υλικότητα και σημασιολογίες της έκθεσης

4.1. Η ύλη ως οντολογική κατηγορία 

4.2. Υλικότητα και εκθεσιακά αντικείμενα 

4.3. Η έννοια του στοιχείου 

4.3.1. Επιμέρους μορφολογικές οργανώσεις των αντικειμένων 

4.3.2. Παράγοντες οργάνωσης της μορφής αρχαιολογικών εκθεμάτων 

4.4. Δομές και σχέσεις νοήματος (μεταξύ) των εκθεμάτων 

4.5. Οι σημειωτικές δυναμικές των εκθεμάτων 

4.6. Αισθητηριακά και χωρικά μέσα στη μουσειακή σημειωτική 

4.6.1. Προθήκη 

4.6.1.1. Τυπολογίες (μουσειακών) προθηκών και η σημειωτική τους διάσταση 

4.6.2. Βάθρα, φωτισμός, ήχος και κίνηση 

4.6.2.1. Βάθρο: καθορισμός της σχέσης του/της επισκέπτη/τριας με το έκθεμα 

4.6.2.2. Φωτισμός: Η οπτική καθοδήγηση της πρόσληψης 

4.6.2.3. Η σημειωτική διάσταση των χρωμάτων στις μουσειακές εκθέσεις ή εκθέσεις τέχνης 

4.6.2.4. Ήχος: Η ακουστική διάσταση της ερμηνείας 

4.6.2.5. Χωρική διάταξη αντικειμένων: Γραμμική, κυκλική, μεμονωμένη 

4.6.2.6. Χωρικές διαδρομές 

ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Μεθοδολογία σημειωτικής ανάλυσης εκθέσεων 

5.1. Ο σημειωτικός οδηγός ως εργαλείο ανάλυσης του εκθεσιακού χώρου 

5.2. Όρια και προοπτικές του σημειωτικού οδηγού 

5.3. Οπτική (παρατήρηση) και συστηματική καταγραφή 

5.4. Πολυτροπική καταγραφή των στοιχείων 

5.5. Η κωδικοποίηση των στοιχείων της έκθεσης 

5.6. Εφαρμογές σημειωτικής ανάλυσης στον εκθεσιακό χώρο: φόρμες και παραδείγματα 

5.6.1. Σημειωτικές φόρμες/υποδείγματα ανάλυσης των έργων τέχνης-εκθεμάτων 

5.6.2. Φόρμα κοινωνικού συμβολισμού εκθεμάτων 

5.7. Παραδείγματα σημειωτικής ανάλυσης 

5.8. Συμπερασματικές σκέψεις επί των παραδειγμάτων: Η μέτρηση του σημειωτικού νοήματος 

ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Μελλοντικές προοπτικές και σκέψεις: η σημειωτική ανάλυση στην πρακτική των μουσειακών εκθέσεων 

6.1. Η μουσειογραφική σημειωτική στο σήμερα και το αύριο 

6.2. Από τον/τη συμβατικό/ή θεατή/τρια στον/στη συν-δημιουργό 

6.3. Διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση 

6.4. Καινοτομία στη μουσειολογία: Η μουσειογραφική σημειωτική ως μέσο στρατηγικού επαναπροσδιορισμού στη μουσειακή διαχείριση και οργάνωση των εκθέσεων και των συλλογών 

Επίλογος 

Παράρτημα 

Βιβλιογραφία 

Ξενόγλωσση βιβλιογραφία 

Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία