Ποιότητα στην Προσχολική αγωγή και φροντίδα

Λίστα Πινάκων / Λίστα Σχημάτων

Πίνακας συντομογραφιών/ακρωνυμίων

Πρόλογος 

Εισαγωγή 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 | Η οργάνωση της Προσχολικής Αγωγής και Φροντίδας 

Περίληψη 

Βασικά ζητήματα/ερωτήματα 

1.1 Θεσμοί Προσχολικής Αγωγής και Φροντίδας  Ελληνικό πλαίσιο και γονεϊκές επιλογές 

1.2 Συστήματα οργάνωσης Προσχολικής Αγωγής και Φροντίδας 

1.3 Η οικοσυστημική θεώρηση ως εργαλείο κατανόησης της ποιότητας στην Προσχολική Αγωγή και Φροντίδα

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 | Η έννοια της ποιότητας στην Προσχολική Αγωγή και Φροντίδα

Περίληψη 

Κύρια ζητήματα/ερωτήματα 

2.1 Εισαγωγή 

2.2 Η ποιότητα στην ΠΑΦ ως κοινωνικά και πολιτισμικά προσδιορισμένη έννοια 

2.3 Η ολιστική ή πολυδιάστατη ποιότητα και οι διεθνείς μετρήσεις 

2.4 Η ποιότητα στο πλαίσιο της στρουκτουραλιστική προσέγγισης 

      2.4.1 Δομικά χαρακτηριστικά 

      2.4.2 Διεργασιακά χαρακτηριστικά 

      2.4.3 Η σφαιρική ποιότητα ως συνθετικός δείκτης 

      2.4.4 Οικοσυστημική θεώρηση των διαστάσεων της ποιότητας 

2.5 Η μεταμοντέρνα, μεταστρουκτουραλιστική, σχετικιστική προσέγγιση για την ποιότητα 

2.6 Γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ μοντέρνας και μεταμοντέρνας προσέγγισης

2.7 Άλλες προσεγγίσεις για την έννοια της ποιότητας 

2.8 Ενδεικτικά πλαίσια παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον ορισμό της ποιότητας 

2.9 Η ποιότητα ως τελικό αποτέλεσμα διαδικασιών 

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 | Τα κύματα της έρευνας για την ποιότητα της προσχολικής αγωγής και φροντίδας 

Περίληψη 

Βασικά ζητήματα / ερωτήματα 

3.1 Εισαγωγή 

3.2 Ιστορικές αντιπαραθέσεις: Η δυσπιστία απέναντι στην εξωοικογενειακή

φροντίδα και η επίδραση της θεωρίας δεσμού 

3.3 Η Θεωρία δεσμού του John Bowlby: Εννοιολογικά θεμέλια και επιπτώσεις για την ΠΑΦ

3.4 Η κριτική επανεξέταση του Michael Rutter: Από την αποστέρηση στη σταθερότητα των σχέσεων 

3.5 Η συμβολή της έρευνας των Rudolph Schaffer και Peggy Emerson στη θεωρία δεσμού 

3.6 Τα τρία κύματα έρευνας 

      3.6.1 Το πρώτο κύμα έρευνας 

      3.6.2 Το δεύτερο κύμα έρευνας 

      3.6.3 Το τρίτο κύμα έρευνας 

      3.6.4 Πρόσθετες προοπτικές και τάσεις 

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 | Οι οπτικές για την ποιότητα της προσχολικής αγωγής και φροντίδας 

Περίληψη 

Βασικά ζητήματα/ερωτήματα 

4.1 Οι πέντε προοπτικές της ποιότητας στην προσχολική αγωγή και φροντίδα: Το μοντέλο της Katz 

4.2 Η «από πάνω προς τα κάτω» προοπτική των εξωτερικών παρατηρητών / των “ειδικών”: Η κανονιστική προσέγγιση 

4.3 Η «από κάτω προς τα πάνω» προοπτική των παιδιών: Η βιωματική προσέγγιση

4.4 Η «από έξω προς τα μέσα» οπτική των γονέων: Η προοπτική των χρηστών

      4.4.1 Γονεϊκές προτεραιότητες και πολιτισμικές διαφοροποιήσεις 

      4.4.2 Κριτήρια ποιότητας από την οπτική των γονέων 

      4.4.3 Ποικιλία ορισμών – και συνέπειες για την πολιτική 

4.5 Η εσωτερική προοπτική των παιδαγωγών: η επαγγελματική οπτική της ποιότητας 

      4.5.1 Σχέσεις μεταξύ συναδέλφων 

      4.5.2 Σχέσεις παιδαγωγών και γονέων 

      4.5.3 Σχέσεις του παιδαγωγικού προσωπικού με τη διεύθυνση 

      4.5.4 Σε ποια χαρακτηριστικά αποδίδουν σημασία οι παιδαγωγοί; 

      4.5.5 Σύγκλιση και αποκλίσεις με τις αντιλήψεις των γονέων 

4.6 Η εξωτερική προοπτική της ποιότητας: Η κοινωνική και πολιτική διάσταση της ποιότητας 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 | Ποιότητα και αναπτυξιακά οφέλη στην ΠΑΦ: Από τις δομές στις ποιοτικές αλληλεπιδράσεις παιδαγωγού–παιδιού 

Περίληψη 

Βασικά ζητήματα/ερωτήματα

5.1 Εισαγωγή 

5.2 Οι επιδράσεις της σφαιρικής ποιότητας της προσχολικής αγωγής και φροντίδας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών  

      5.2.1 Επιδράσεις της σφαιρικής ποιότητας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών κάτω των 3 ετών 

      5.2.2 Επιδράσεις της σφαιρικής ποιότητας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών μεγαλύτερων των 3 ετών 

      5.2.3 Γενικές διαπιστώσεις για τις επιδράσεις της σφαιρικής ποιότητας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών 

5.3 Οι επιδράσεις των δομικών χαρακτηριστικών της ποιότητας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών 

      5.3.1 Αναλογία παιδιών – παιδαγωγών 

      5.3.2 Μέγεθος ομάδας

      5.3.3 Μερικές ακόμα διευκρινήσεις για την αναλογία παιδιών–παιδαγωγών και το μέγεθος της ομάδας σε σχέση με την ηλικία των παιδιών 

      5.3.4 Χαρακτηριστικά των παιδαγωγών 

      5.3.5 Το φυσικό περιβάλλον 

5.4 Οι επιδράσεις των διεργασιακών χαρακτηριστικών της ποιότητας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών 

      5.4.1. Παιδαγωγικές προσεγγίσεις και αναλυτικά προγράμματα 

      5.4.2 Παιδαγωγικές πρακτικές και ποιοτικές αλληλεπιδράσεις 

      5.4.3 Σταθερότητα και συνέχεια της προσχολικής αγωγής και φροντίδας 

      5.4.4 Αλληλεπίδραση μεταξύ παιδιών και παιδαγωγών 

      5.4.5 Η σημασία των αλληλεπιδράσεων μεταξύ συνομηλίκων και των διεργασιών εντός των ομάδων συνομηλίκων 

      5.4.6 Συνεργασία γονέων – παιδαγωγών – κοινότητας 

5.5 Συμπερασματικά σχόλια: Βασικοί πυλώνες της ποιοτικής διεργασίας 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 | Η αξιολόγηση και η παρακολούθηση της ποιότητας της προσχολικής αγωγής και φροντίδας 

Περίληψη 

Βασικά ζητήματα/ερωτήματα 

6.1 Εισαγωγή 

6.2 Διαστάσεις παρακολούθησης και αξιολόγησης της ποιότητας 

6.3 Πλαίσια για την ποιότητα της προσχολικής αγωγής και φροντίδας 

      6.3.1 Το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ποιότητα της προσχολικής αγωγής και φροντίδας 

            1. Πρόσβαση 

            2. Προσωπικό 

            3. Εκπαιδευτικό/παιδαγωγικό πρόγραμμα 

            4. Παρακολούθηση και αξιολόγηση 

            5. Διακυβέρνηση και χρηματοδότηση 

            Δραστηριότητα αναστοχασμού: Το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο για την Ποιότητα της ΠΑΦ 

      6.3.2 Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Δεικτών Ποιότητας και Ευημερίας 

      6.3.3 To πλαίσιο του ΟΟΣΑ 

      6.3.4 Πλαίσιο για την ποιότητα προσχολικής πρακτικής σε υπηρεσίες για παιδιά κάτω των 3 ετών του ISSA 

6.4 Κλίμακες αξιολόγησης της σφαιρικής ποιότητας της προσχολικής αγωγής και φροντίδας 

      6.4.1. Η κλίμακα Early Childhood Environment Rating Scale-Revised (ECERS-R) 

      6.4.2 Η ECERS-E: Η επέκταση της κλίμακας ECERS-R για τη μέτρηση της ποιότητας του αναλυτικού προγράμματος 

      6.4.3 Κλίμακα Αξιολόγησης Περιβάλλοντος για Βρέφη και Νήπια – Αναθεωρημένη (Infant/Toddler Environment Rating Scale – Revised, ITERS-R) 

      6.4.4 Η κλίμακα Sustained Shared Thinking and Emotional Well-Being (SSTEW) 

      6.4.5 Η κλίμακα ACEI Global Guidelines Assessment (ACEI GGA) 

      6.4.6 Η κλίμακα Assessment Profile for Early Childhood Programs: Research Version 

      6.4.7 Η κλίμακα Child Care Facility Schedule (CCFS) 

      6.4.8 Η κλίμακα Classroom Assessment Scoring System (CLASS) 

      6.4.9 Η κλίμακα Caregiver Interaction Scale (CIS)

      6.4.10 Η κλίμακα Child-Caregiver Interaction Scale (CCIS) 

      6.4.11 Η κλίμακα παρατήρησης Observational Record of the Caregiving Environment (ORCE) 

      6.4.12 Η κλίμακα Caregiver Environment Scale (CES) 

      6.4.13 Η κλίμακα Caregiver Observation Form and Scale (COFAS)  

      6.4.14 Η κλίμακα The Child-Caregiver Observation System (C-COS) 

      6.4.15 Η κλίμακα Child Development Program Evaluation Scale (CDPES) 

      6.4.16 Η κλίμακα The Emergent Academic Snapshot (EAS) 

      6.4.17 Η κλίμακα Parenting Interactions with Children: Checklist of Observations Linked to Outcomes (PICCOLO™) 

      6.4.18 Η κλίμακα Program for Infant/Toddler Care Program Assessment Rating Scale (PITC PARS) 

      6.4.19 Η κλίμακα Preschool Program Quality Assessment, 2nd Edition (PQA) 

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 | Ποιότητα προσχολικής αγωγής και φροντίδας και πολιτική 

Περίληψη 

Βασικά ζητήματα/ερωτήματα 

7.1 Εισαγωγή 

7.2 Ποιον ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η έρευνα στον σχεδιασμό των πολιτικών για την προσχολική αγωγή και φροντίδα; 

7.3 Ο ρόλος της πολιτικής στη βελτίωση της ποιότητας της προσχολικής αγωγής και φροντίδας 

7.4 Η ενοποίηση της προσχολικής αγωγής και φροντίδας ως πολιτική προτεραιότητα και τρόπος αντιμετώπισης των προκλήσεων 

7.5 H ποιότητα της προσχολικής αγωγής και φροντίδας ως πολιτική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 

      7.5.1 Το Ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής για την ποιότητα στην ΠΑΦ 

      7.5.2 Ιστορικό του Στρατηγικού Πλαισίου και της Σύστασης για την ΠΑΦ 

      7.5.3 Σημαντικές πρωτοβουλίες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ΠΑΦ και την ποιότητά της 

      7.6 Παράγοντες που επηρεάζουν την εφαρμογή της πολιτικής στην προσχολική αγωγή και φροντίδα 

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης 

EΠΙΛΟΓΟΣ 

Πολιτικές και πρακτικές προτάσεις για την ενίσχυση της ποιότητας στην Ελλάδα 

Κατευθύνσεις για μελλοντική έρευνα 

ΠΑΡAΡΤΗΜΑ I | Ενδεικτικές απαντήσεις στις δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης 

ΠΑΡAΡΤΗΜΑ II | Τετράδιο αναστοχασμού και αυτοαξιολόγησης 

ΠΑΡAΡΤΗΜΑ ΙΙΙ | Χαρακτηριστικά και δείκτες ποιότητας προγραμμάτων προσχολικής αγωγής και φροντίδας (ΠΑΦ) – λίστες ελέγχου για παιδαγωγούς και γονείς 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 

      Ξενόγλωσση βιβλιογραφία 

      Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία