Ποιότητα στην Προσχολική αγωγή και φροντίδα

Λίστα πινάκων

Λίστα σχημάτων

Πίνακας συντομογραφιών/ακρωνυμίων

Πρόλογος

Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 | Η οργάνωση της Προσχολικής Αγωγής και Φροντίδας

Περίληψη

Βασικά ζητήματα/ερωτήματα

1.1 Θεσμοί προσχολικής αγωγής και φροντίδας

1.2 Συστήματα οργάνωσης προσχολικής αγωγής και φροντίδας

1.3 Η οικοσυστημική θεώρηση ως εργαλείο κατανόησης της ποιότητας στην προσχολική αγωγή και φροντίδα

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 | Η έννοια της ποιότητας στην Προσχολική Αγωγή και Φροντίδα

Περίληψη

Βασικά ζητήματα/ερωτήματα

2.1 Εισαγωγή

2.2 Η ποιότητα στην προσχολική αγωγή και φροντίδα ως κοινωνικά και πολιτισμικά προσδιορισμένη έννοια

2.3 Η ολιστική ποιότητα και οι διεθνείς μετρήσεις

2.4 Η ποιότητα στο πλαίσιο της στρουκτουραλιστικής προσέγγισης

2.4.1 Δομικά χαρακτηριστικά

Μέγεθος τάξης και αναλογίες παιδαγωγών–παιδιών

     Φυσικό περιβάλλον και μαθησιακοί πόροι

     Προσόντα προσωπικού και επαγγελματική ανάπτυξη

     Χαρακτηριστικά του εκπαιδευτικού προγράμματος ή προγράμματος δραστηριοτήτων

2.4.2 Διεργασιακά χαρακτηριστικά

     Αλληλεπιδράσεις παιδαγωγού-παιδιού

     Αναπτυξιακά κατάλληλες πρακτικές

     Θετικές σχέσεις μεταξύ συνομηλίκων

     Ανταποκρινόμενο μαθησιακό περιβάλλον

2.4.3 Η σφαιρική ποιότητα ως συνθετικός δείκτης

2.4.4 Οικοσυστημική θεώρηση των διαστάσεων της ποιότητας

     Διεργασιακή ποιότητα

     Βασικές πτυχές της διεργασιακής ποιότητας

     Δομική ποιότητα

     Ποιότητα αναλυτικού προγράμματος

     Συμμετοχική και διαλογική ποιότητα

2.5 Η μεταμοντέρνα, μεταστρουκτουραλιστική, σχετικιστική προσέγγιση για την ποιότητα

2.6 Γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ μοντέρνας και μεταμοντέρνας προσέγγισης

2.7 Άλλες προσεγγίσεις για την έννοια της ποιότητας

2.8 Ενδεικτικά πλαίσια παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον ορισμό της ποιότητας

2.9 Η ποιότητα ως τελικό αποτέλεσμα διαδικασιών

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 | Τα κύματα της έρευνας για την ποιότητα της Προσχολικής Αγωγής και Φροντίδας

Περίληψη

Βασικά ζητήματα / ερωτήματα

3.1 Εισαγωγή

3.2 Ιστορικές αντιπαραθέσεις: Η δυσπιστία απέναντι στην εξωοικογενειακή φροντίδα και η επίδραση της θεωρίας δεσμού

3.3 Η θεωρία δεσμού του John Bowlby: Εννοιολογικά θεμέλια και επιπτώσεις για την προσχολική αγωγή και φροντίδα

3.4 Η κριτική επανεξέταση του Michael Rutter: Από την αποστέρηση στη σταθερότητα των σχέσεων

3.5 Η συμβολή της έρευνας των Rudolph Schaffer και Peggy Emerson στη θεωρία δεσμού

3.6 Τα τρία κύματα έρευνας

3.6.1 Το πρώτο κύμα έρευνας

3.6.2 Το δεύτερο κύμα έρευνας

3.6.3 Το τρίτο κύμα έρευνας

3.6.4 Πρόσθετες προοπτικές και τάσεις

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 | Οι οπτικές για την ποιότητα της Προσχολικής Αγωγής και Φροντίδας

Περίληψη

Βασικά ζητήματα/ερωτήματα

4.1 Οι πέντε προοπτικές της ποιότητας στην προσχολική αγωγή και φροντίδα: Το μοντέλο της Katz

4.2 Η «από πάνω προς τα κάτω» προοπτική των εξωτερικών παρατηρητών / των “ειδικών”: Η κανονιστική προσέγγιση

4.3 Η «από κάτω προς τα πάνω» προοπτική των παιδιών: Η βιωματική προσέγγιση

4.4 Η «από έξω προς τα μέσα» οπτική των γονέων: Η προοπτική των χρηστών

4.5 Η εσωτερική προοπτική των παιδαγωγών: Η επαγγελματική οπτική της ποιότητας

4.6 Η εξωτερική προοπτική της ποιότητας: Η κοινωνική και πολιτική διάσταση της ποιότητας

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 | Ποιότητα και αναπτυξιακά οφέλη στην Προσχολική Αγωγή και Φροντίδα: Από τις δομές στις ποιοτικές αλληλεπιδράσεις παιδαγωγού–παιδιού

Περίληψη

Βασικά ζητήματα/ερωτήματα

5.1 Εισαγωγή

5.2 Οι επιδράσεις της σφαιρικής ποιότητας της προσχολικής αγωγής και φροντίδας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών

5.2.1 Επιδράσεις της σφαιρικής ποιότητας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών κάτω των 3 ετών

5.2.2 Επιδράσεις της σφαιρικής ποιότητας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών μεγαλύτερων των 3 ετών

5.2.3 Γενικές διαπιστώσεις για τις επιδράσεις της σφαιρικής ποιότητας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών

5.3 Οι επιδράσεις των δομικών χαρακτηριστικών της ποιότητας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών

5.3.1 Αναλογία παιδιών – παιδαγωγών

5.3.2 Μέγεθος ομάδας

5.3.3 Μερικές ακόμα διευκρινήσεις για την αναλογία παιδιών–παιδαγωγών και το μέγεθος της ομάδας σε σχέση με την ηλικία των παιδιών

5.3.4 Χαρακτηριστικά των παιδαγωγών

5.3.5 Το φυσικό περιβάλλον

5.4 Οι επιδράσεις των διεργασιακών χαρακτηριστικών της ποιότητας στα αναπτυξιακά αποτελέσματα των παιδιών

5.4.1. Παιδαγωγικές προσεγγίσεις και αναλυτικά προγράμματα

5.4.2 Παιδαγωγικές πρακτικές και ποιοτικές αλληλεπιδράσεις

5.4.3 Σταθερότητα και συνέχεια της προσχολικής αγωγής και φροντίδας

5.4.4 Αλληλεπίδραση μεταξύ παιδιών και παιδαγωγών

5.4.5 Η σημασία των αλληλεπιδράσεων μεταξύ συνομηλίκων και των διεργασιών εντός των ομάδων συνομηλίκων

5.4.6 Συνεργασία γονέων – παιδαγωγών – κοινότητας

5.5 Συμπερασματικά σχόλια: Βασικοί πυλώνες της ποιοτικής διεργασίας

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 | Η αξιολόγηση και η παρακολούθηση της ποιότητας της Προσχολικής Αγωγής και Φροντίδας

Περίληψη

Βασικά ζητήματα/ερωτήματα

6.1 Εισαγωγή

6.2 Διαστάσεις παρακολούθησης και αξιολόγησης της ποιότητας

6.3 Πλαίσια για την ποιότητα της προσχολικής αγωγής και φροντίδας

6.3.1 Το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ποιότητα της προσχολικής αγωγής και φροντίδας

6.3.2 Το ευρωπαϊκό Πλαίσιο Δεικτών Ποιότητας και Ευημερίας

6.3.3 To πλαίσιο του ΟΟΣΑ

6.3.4 Το πλαίσιο για την ποιότητα προσχολικής πρακτικής σε υπηρεσίες για παιδιά κάτω των 3 ετών του ISSA

6.4 Κλίμακες αξιολόγησης της σφαιρικής ποιότητας της προσχολικής αγωγής και φροντίδας

6.4.1 Η κλίμακα Early Childhood Environment Rating Scale-Revised (ECERS-R)

6.4.2 Η κλίμακα Early Childhood Environment Rating Scale – Extension (ECERS-E)

6.4.3 Η κλίμακα Infant/Toddler Environment Rating Scale – Revised (ITERS-R)

6.4.4 Η κλίμακα Sustained Shared Thinking and Emotional Well-Being (SSTEW)

6.4.5 Η κλίμακα ACEI Global Guidelines Assessment (ACEI GGA)

6.4.6 Η κλίμακα Assessment Profile for Early Childhood Programs: Research Version

6.4.7 Η κλίμακα Child Care Facility Schedule (CCFS)

6.4.8 Η κλίμακα Classroom Assessment Scoring System (CLASS)

6.4.9 Η κλίμακα Caregiver Interaction Scale (CIS)

6.4.10 Η κλίμακα Child-Caregiver Interaction Scale (CCIS)

6.4.11 Η κλίμακα Observational Record of the Caregiving Environment (ORCE)

6.4.12 Η κλίμακα Caregiver Environment Scale (CES)

6.4.13 Η κλίμακα Caregiver Observation Form and Scale (COFAS)

6.4.14 Η κλίμακα The Child-Caregiver Observation System (C-COS)

6.4.15 Η κλίμακα Child Development Program Evaluation Scale (CDPES)

6.4.16 Η κλίμακα The Emergent Academic Snapshot (EAS)

6.4.17 Η κλίμακα Parenting Interactions with Children: Checklist of Observations Linked to Outcomes (PICCOLO™)

6.4.18 Η κλίμακα Program for Infant/Toddler Care Program Assessment Rating Scale (PITC PARS)

6.4.19 Η κλίμακα Preschool Program Quality Assessment, 2nd Edition (PQA)

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 | Ποιότητα Προσχολικής Αγωγής και Φροντίδας και πολιτική

Περίληψη

Βασικά ζητήματα/ερωτήματα

7.1 Εισαγωγή

7.2 Ποιον ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η έρευνα στον σχεδιασμό των πολιτικών για την προσχολική αγωγή και φροντίδα;

7.3 Ο ρόλος της πολιτικής στη βελτίωση της ποιότητας της προσχολικής αγωγής και φροντίδας

7.4 Η ενοποίηση της προσχολικής αγωγής και φροντίδας ως πολιτική προτεραιότητα και τρόπος αντιμετώπισης των προκλήσεων

7.5 H ποιότητα της προσχολικής αγωγής και φροντίδας ως πολιτική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

7.5.1 Το ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής για την ποιότητα στην προσχολική φροντίδα και αγωγή

7.5.2 Ιστορικό του στρατηγικού πλαισίου και της σύστασης για την προσχολική φροντίδα και αγωγή

7.5.3 Σημαντικές πρωτοβουλίες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προσχολική φροντίδα και αγωγή και την ποιότητά της

7.6 Παράγοντες που επηρεάζουν την εφαρμογή της πολιτικής στην προσχολική αγωγή και φροντίδα

Δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης

EΠΙΛΟΓΟΣ | Ανακεφαλαίωση, προβληματισμοί και μελλοντικές κατευθύνσεις

ΠΑΡAΡΤΗΜΑ I | Ενδεικτικές απαντήσεις στις δραστηριότητες αυτοαξιολόγησης

ΠΑΡAΡΤΗΜΑ II | Τετράδιο αναστοχασμού και αυτοαξιολόγησης

ΠΑΡAΡΤΗΜΑ ΙΙΙ | Χαρακτηριστικά και δείκτες ποιότητας προγραμμάτων Προσχολικής Αγωγής και Φροντίδας – λίστες ελέγχου για παιδαγωγούς και γονείς

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ξενόγλωσση βιβλιογραφία

Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία