-10%
Έρευνα δράσης στις εικαστικές πρακτικές
- Διαθεσιμότητα: Διαθέσιμο
-10%
18,00€
20,00€
Χωρίς ΦΠΑ: 18,00€
Έρευνα δράσης στις εικαστικές πρακτικές
Όταν η τέχνη γίνεται πράξη και η έρευνα παίρνει μορφή, γεννιέται ένας νέος χώρος: υβριδικός, συμμετοχικός, βαθιά στοχαστικός.
Σε αυτό το βιβλίο, η εικαστική πρακτική υπερβαίνει τα όρια της αισθητικής έκφρασης και μετασχηματίζεται σε δυναμικό εργαλείο παραγωγής πολιτισμικής και κοινωνικής γνώσης. Η Έρευνα Δράσης Βασισμένη στην Τέχνη (ΕΔΒΤ) προτείνεται ως μια διεπιστημονική προσέγγιση που ενώνει την πολιτιστική θεωρία, τη μουσειολογία, τις κοινωνικές επιστήμες και τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Μέσα από θεωρητικά σχήματα και παραδείγματα εφαρμογής σε μουσεία και πολιτιστικούς οργανισμούς, αναδεικνύονται οι έννοιες της συμμετοχής, της συν-δημιουργίας και της πολιτισμικής διαπραγμάτευσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο με τον οποίο η τέχνη, όταν ενσωματώνεται στις μουσειοπαιδαγωγικές πρακτικές και σε εικαστικές δράσεις με κοινωνικό προσανατολισμό, ενεργοποιεί κοινότητες αλλά και ετερόκλητες ομάδες, δημιουργεί διαλόγους και συμβάλλει στον κοινωνικό και πολιτιστικό μετασχηματισμό. Η ΕΔΒΤ παρουσιάζεται εδώ όχι μόνον ως ερευνητικό εργαλείο αλλά και ως πράξη πολιτισμικής παρέμβασης — μια πρόσκληση για επαναπροσδιορισμό του ρόλου του μουσείου και των δράσεών του, του ίδιου του καλλιτέχνη και του κοινού στο σύγχρονο κοινωνικό και πολιτιστικό τοπίο.
Περιεχόμενα
Ευχαριστίες
Χαιρετισμός του Γεώργιου Απ. Παπαϊωάννου
Προλεγόμενα
Εισαγωγή
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
Πολιτιστική δημιουργία και νεότερη πολιτιστική κληρονομιά
1.1 Η δημιουργία ως έκφραση
1.2 Η έννοια της δημιουργίας μέσα από τις κοινωνιολογικές θεωρήσεις των P. Bourdieu και H. Becker
1.3 Η δημιουργία ως κοινωνική διεργασία
1.4 Η δημιουργία ως πολιτιστική διαδικασία
1.5 Η πολιτιστική δημιουργία και οι επανανοηματοδοτήσεις της παράδοσης
1.6 H πολιτιστική δημιουργία στη νεωτερικότητα: Θεωρητικές προσεγγίσεις των Α. Giddens, Z. Bauman και J. Habermas
1.7 Πολιτιστική δημιουργία και τέχνη στη μετανεωτερική εποχή
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
Η θεωρία της πολιτιστικής κατανάλωσης και η εικαστική κουλτούρα
2.1 Εισαγωγικές προσεγγίσεις του όρου της κατανάλωσης
2.2 Η θεωρία της πολιτιστικής κατανάλωσης
2.3 Πολιτιστική κατανάλωση και τέχνη
2.4 Εικαστική κουλτούρα στη σύγχρονη εποχή
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
Η σύγχρονη εικαστική πρακτική: μέσα, πλαίσια και κοινωνική διάσταση της καλλιτεχνικής δημιουργίας
3.1 Η εξέλιξη της εικαστικής πρακτικής
3.2 Μέσα και τεχνικές στη (σύγχρονη) εικαστική πρακτική
3.3 Εννοιολογικά πλαίσια στην εικαστική πρακτική
3.4 Το πλαίσιο των εικαστικών πρακτικών
3.5 Η εικαστική πρακτική ως μέσο πολιτικής και έμφυλης διαπραγμάτευσης
3.6 Από τον μοναχικό δημιουργό στη συλλογική δημιουργία: Η εξέλιξη της συνεργατικής εικαστικής πρακτικής
3.7 Η τέχνη ως δίκτυο: Συλλογικές πρακτικές και θεωρία δικτύων
3.8 Ο καλλιτέχνης ως διαμεσολαβητής: Ηθική πρακτική και κοινοτική εμπλοκή στην τέχνη
3.9 Καλλιτεχνική πρακτική και κοινότητα: Η τοπική εμπειρία ως δημιουργική αφετηρία
3.10 Η ρευστότητα στην καλλιτεχνική πρακτική
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4
Το μουσείο ως χώρος έρευνας και εικαστικής συμμέτοχης
4.1 Τα μουσεία ως χώροι μάθησης
4.2 Η επιμελητική πρακτική της σύγχρονης τέχνης στα μουσεία
4.3 Επιμελητικές προκλήσεις στα μουσεία: Θεσμική κριτική και αναστοχασμός
4.4 Το συμμετοχικό μουσείο: Η ελληνική πραγματικότητα
4.5 Εκθέτοντας στο μουσείο με την έρευνα δράσης μέσω της τέχνης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5
Έρευνα δράσης βασισμένη στην τέχνη: Διευρύνοντας τη γνώση μέσω δημιουργικών και εικαστικών διαδικασιών
5.2 Η δράση ως κοινωνική παρέμβαση: Θεωρητικές προοπτικές
5.3 Η δράση ως πράξη: Διαλεκτική σύνθεση θεωρίας και πρακτικής στην καλλιτεχνική δημιουργία
5.4 Ο καλλιτέχνης ως ερευνητής στην έρευνα δράσης μέσω της τέχνης
5.5 Η πράξη (πρακτική) ως καλή θεωρία και η καλή θεωρία ως πρακτική
5.6 Γιατί είναι αναγκαία η έρευνα δράσης
5.7 Ο παράγοντας τέχνη στην έρευνα δράσης
5.8 Βασικά στάδια σχεδιασμού στην έρευνα δράσης βασισμένη στην τέχνη (ΕΔΒΤ)
5.9 Ο δημόσιος χαρακτήρας της έρευνας δράσης με βάση την τέχνη
5.10 Η εκπαιδευτική έρευνα δράσης στον μουσειακό χώρο
5.11 Η διαλεκτική συνύπαρξη μεταξύ της εικαστικής πρακτικής, των μουσείων και της έρευνας δράσης βασισμένη στην τέχνη
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6
Το λογοτεχνικό εργαλείο της αυτο-εθνογραφίας στην έρευνα δράσης στην τέχνη
6.1 Θεωρητικές βάσεις και αρχές της αυτο-εθνογραφίας
6.2 H αυτο-εθνογραφική έρευνα σε πολιτιστικούς και καλλιτεχνικούς χώρους
6.3 Αυτο-εθνογραφία και ποιοτική μεθοδολογία: Εργαλεία και προσεγγίσεις στον μουσειακό χώρο
6.4 Η συνάντηση της αυτο-εθνογραφίας και της έρευνας δράσης βασισμένη στην τέχνη στο μουσειακό πλαίσιο
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7
Εφαρμογές έρευνας δράσης βασισμένης στην τέχνη: Επιλεγμένα παραδείγματα από μουσειακά περιβάλλοντα
7.1 Θραύσματα του παρελθόντος
7.2 Δυότητα – Two 4one.
Η δημιουργική δύναμη και η παθολογία του κοινωνικού δεσμού
Επίλογος
Επίμετρο του Δημήτρη Παρασκευόπουλο
Ευχαριστίες
Χαιρετισμός του Γεώργιου Απ. Παπαϊωάννου
Προλεγόμενα
Εισαγωγή
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
Πολιτιστική δημιουργία και νεότερη πολιτιστική κληρονομιά
1.1 Η δημιουργία ως έκφραση
1.2 Η έννοια της δημιουργίας μέσα από τις κοινωνιολογικές θεωρήσεις των P. Bourdieu και H. Becker
1.3 Η δημιουργία ως κοινωνική διεργασία
1.4 Η δημιουργία ως πολιτιστική διαδικασία
1.5 Η πολιτιστική δημιουργία και οι επανανοηματοδοτήσεις της παράδοσης
1.6 H πολιτιστική δημιουργία στη νεωτερικότητα: Θεωρητικές προσεγγίσεις των Α. Giddens, Z. Bauman και J. Habermas
1.7 Πολιτιστική δημιουργία και τέχνη στη μετανεωτερική εποχή
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
Η θεωρία της πολιτιστικής κατανάλωσης και η εικαστική κουλτούρα
2.1 Εισαγωγικές προσεγγίσεις του όρου της κατανάλωσης
2.2 Η θεωρία της πολιτιστικής κατανάλωσης
2.3 Πολιτιστική κατανάλωση και τέχνη
2.4 Εικαστική κουλτούρα στη σύγχρονη εποχή
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
Η σύγχρονη εικαστική πρακτική: μέσα, πλαίσια και κοινωνική διάσταση της καλλιτεχνικής δημιουργίας
3.1 Η εξέλιξη της εικαστικής πρακτικής
3.2 Μέσα και τεχνικές στη (σύγχρονη) εικαστική πρακτική
3.3 Εννοιολογικά πλαίσια στην εικαστική πρακτική
3.4 Το πλαίσιο των εικαστικών πρακτικών
3.5 Η εικαστική πρακτική ως μέσο πολιτικής και έμφυλης διαπραγμάτευσης
3.6 Από τον μοναχικό δημιουργό στη συλλογική δημιουργία: Η εξέλιξη της συνεργατικής εικαστικής πρακτικής
3.7 Η τέχνη ως δίκτυο: Συλλογικές πρακτικές και θεωρία δικτύων
3.8 Ο καλλιτέχνης ως διαμεσολαβητής: Ηθική πρακτική και κοινοτική εμπλοκή στην τέχνη
3.9 Καλλιτεχνική πρακτική και κοινότητα: Η τοπική εμπειρία ως δημιουργική αφετηρία
3.10 Η ρευστότητα στην καλλιτεχνική πρακτική
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4
Το μουσείο ως χώρος έρευνας και εικαστικής συμμέτοχης
4.1 Τα μουσεία ως χώροι μάθησης
4.2 Η επιμελητική πρακτική της σύγχρονης τέχνης στα μουσεία
4.3 Επιμελητικές προκλήσεις στα μουσεία: Θεσμική κριτική και αναστοχασμός
4.4 Το συμμετοχικό μουσείο: Η ελληνική πραγματικότητα
4.5 Εκθέτοντας στο μουσείο με την έρευνα δράσης μέσω της τέχνης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5
Έρευνα δράσης βασισμένη στην τέχνη: Διευρύνοντας τη γνώση μέσω δημιουργικών και εικαστικών διαδικασιών
5.2 Η δράση ως κοινωνική παρέμβαση: Θεωρητικές προοπτικές
5.3 Η δράση ως πράξη: Διαλεκτική σύνθεση θεωρίας και πρακτικής στην καλλιτεχνική δημιουργία
5.4 Ο καλλιτέχνης ως ερευνητής στην έρευνα δράσης μέσω της τέχνης
5.5 Η πράξη (πρακτική) ως καλή θεωρία και η καλή θεωρία ως πρακτική
5.6 Γιατί είναι αναγκαία η έρευνα δράσης
5.7 Ο παράγοντας τέχνη στην έρευνα δράσης
5.8 Βασικά στάδια σχεδιασμού στην έρευνα δράσης βασισμένη στην τέχνη (ΕΔΒΤ)
5.9 Ο δημόσιος χαρακτήρας της έρευνας δράσης με βάση την τέχνη
5.10 Η εκπαιδευτική έρευνα δράσης στον μουσειακό χώρο
5.11 Η διαλεκτική συνύπαρξη μεταξύ της εικαστικής πρακτικής, των μουσείων και της έρευνας δράσης βασισμένη στην τέχνη
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6
Το λογοτεχνικό εργαλείο της αυτο-εθνογραφίας στην έρευνα δράσης στην τέχνη
6.1 Θεωρητικές βάσεις και αρχές της αυτο-εθνογραφίας
6.2 H αυτο-εθνογραφική έρευνα σε πολιτιστικούς και καλλιτεχνικούς χώρους
6.3 Αυτο-εθνογραφία και ποιοτική μεθοδολογία: Εργαλεία και προσεγγίσεις στον μουσειακό χώρο
6.4 Η συνάντηση της αυτο-εθνογραφίας και της έρευνας δράσης βασισμένη στην τέχνη στο μουσειακό πλαίσιο
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7
Εφαρμογές έρευνας δράσης βασισμένης στην τέχνη: Επιλεγμένα παραδείγματα από μουσειακά περιβάλλοντα
7.1 Θραύσματα του παρελθόντος
7.2 Δυότητα – Two 4one.
Η δημιουργική δύναμη και η παθολογία του κοινωνικού δεσμού
Επίλογος
Επίμετρο του Δημήτρη Παρασκευόπουλο
Μιχέλη Άννα
Η Άννα Ν. Μιχέλη είναι κοινωνική αρχαιολόγος, απόφοιτος κλασικών σπουδών του Πανεπιστημίου της Πάντοβας (Τμήμα Φιλολογίας – Τομέας Επιστημών της Αρχαιότητας). Διαθέτει μεταπτυχιακές εξειδικεύσεις στην Κλασική Αρχαιολογία, την Εφαρμοσμένη και Κλινική Κοινωνιολογία, την Ανθρωπογεωγραφία και τη Φιλοσοφία της Τέχνης. Είναι διδάκτορας Κοινωνιολογίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, με διατριβή που πραγματεύεται τον κοινωνικό ρόλο της δημόσιας σύγχρονης τέχνης στη νοηματοδότηση και ερμηνεία των αρχαιολογικών χώρων. Το 2023 ολοκλήρωσε μεταδιδακτορική έρευνα στον ίδιο φορέα ως υπότροφος του προγράμματος Περιφερειακή Αριστεία, με αντικείμενο την Κοινωνιολογία του Πολιτισμού. Διαθέτει πολυετή εμπειρία στην αρχαιολογική έρευνα πεδίου, έχοντας υπηρετήσει στο Υπουργείο Πολιτισμού (2006-2015), ενώ έχει διδάξει σε μεταπτυχιακά προγράμματα του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου. Από το 2022 διδάσκει ως εντεταλμένη διδάσκουσα (ΕΣΠΑ) στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, στον τομέα της Μουσειολογίας, της διαχείρισης και της ανάδειξης του πολιτιστικού αποθέματος. Έχει συγγράψει δύο μονογραφίες που εστιάζουν στη σχέση Αρχαιολογίας, τέχνης και βιωματικής πρόσληψης του παρελθόντος, ενώ τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στην Κοινωνιολογία της Τέχνης, τη Δημόσια Αρχαιολογία, τη Μουσειολογία και την αισθητική πρόσληψη του πολιτιστικού παρελθόντος στο σύγχρονο κοινωνικό περιβάλλον.
