Ο έλεγχος των σημασιών
Ποιος ελέγχει τις σημασίες;
Οι φυσικοί ομιλητές, οι κυβερνήσεις, τα μέσα ενημέρωσης, οι δημιουργοί περιεχομένου; Ο αλγόριθμος;
Οι σημασίες δεν ωριμάζουν πάντα σε αβίαστη συνθήκη, ούτε ως απότοκα διαδικασιών διαπραγμάτευσης εντός της γλωσσικής αγοράς. Γνώριμες έννοιες, ακόμη και μίας πρόσφατης γλωσσικής «τάξης», σείονται, ενώ άλλες προπορεύονται επιθετικά, χωρίς να χρειάζονται επεξήγηση και καθιερώνονται αστραπιαία.
Ταυτόχρονα, η αυτόματη ευχέρεια που εισάγει η τεχνητή νοημοσύνη έρχεται με το δικό της αντίτιμο ως προς τη γλωσσική χρήση. Το βιβλίο εξετάζει τις αλλαγές στις σημασίες των λέξεων από κοινωνιογλωσσολογική σκοπιά, με την επίκληση αρχών της κριτικής ανάλυσης λόγου. Οι συγγραφείς εισάγουν ερωτήματα για την αποσυναρμολόγηση βασικών κανόνων γύρω από την προσέγγιση της σημασίας. Και ουσιαστικά ομολογούν ότι η πεποίθηση κάθε προηγούμενης «στατικότητας» παραχώρησε ήδη τη θέση της στη μεταβλητότητα και το αστάθμητο μέλλον των σημασιών. Ακριβώς γιατί οι κοινωνικοπολιτικές αστάθειες δεν μπορεί παρά να απεικονίζονται και στον κορυφαίο οργανισμό της γλώσσας.
Εισαγωγή
Μέρος A´
Η γλώσσα ως επιτέλεση νοήματος
Η ρητορική στην εποχή της επιρροής
Λέξεις και εξουσιαστική επιβολή: η «αρχιτεκτονική» του νοήματος
Η κατασκευασμένη συναίνεση δια της υπενθύμισης του φόβου
Λέξεις υπό κατοχή: ο λόγος ως εργαλείο των εξουσιαστών
Μέρος Β´
Αμηχανία και ορολογία στην πολιτική γλώσσα
Λόγος σε στρατηγική διάταξη: η επικοινωνία ως πεδίο επιρροής
Μέρος Γ´
Γλώσσα σε μετάβαση: νεολογισμοί, επανοηματοδοτήσεις, τεχνητή νοημοσύνη
Η ΤΝ ως μηχανισμός αναπαραγωγής κυρίαρχων αντιλήψεων
Ως μηχανισμός παγίωσης χρήσεων
Ως μηχανισμός διαμόρφωσης των σημασιολογικών αλλαγών
Διάλογος με τη μηχανή: η φιλοσοφική διάσταση
Κίνδυνοι και προκλήσεις: μια «ανορθόδοξη» συνομιλία
Επίλογος με ανοιχτά ερωτήματα
Τσιτσανούδη-Μαλλίνη Νικολέττα
Η Νικολέττα Τσιτσανούδη – Μαλλίδη είναι Καθηγήτρια Γλωσσολογίας και Ελληνικής Γλώσσας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και Κοσμήτωρ της Σχολής Επιστημών Αγωγής. Διετέλεσε Associate in Linguistics, μέλος της Διεπιστημονικής Συμβουλευτικής Επιτροπής του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών Ελλάδος του Harvard University, και μέλος του Κύκλου Ελλήνων Ακαδημαϊκών της Βοστώνης. Συγγραφέας ή/και επιμελήτρια 20 βιβλίων, μέρος των οποίων χρησιμοποιούνται ως πανεπιστημιακά συγγράμματα. Το βιβλίο Φοβογλώσσα (με Ν. Πρεβελάκη) εντάχθηκε ως σύγγραμμα σε μάθημα στο Boston University και Macquarie University. Έλαβε το βραβείο «Διακεκριμένης Ερευνήτριας και Κριτή» από το Untested Ideas Research Center. Διετέλεσε επισκέπτρια λέκτορας στο Harvard–Olympia Program. Είναι ιδρύτρια/διευθύντρια του Διεθνούς Θερινού Πανεπιστημίου «Ελληνική Γλώσσα, Πολιτισμός και ΜΜΕ» και υπεύθυνη της Μονάδας του Εργαστηρίου Μελέτης Κοινωνικών Θεμάτων, ΜΜΕ και Εκπαίδευσης. Διετέλεσε υπεύθυνη προγραμμάτων επιμόρφωσης της ΕΡΤ. Η μονογραφία της Greek Media Discourse from the reconstitution of democracy to the Memorandums of Understanding εκδόθηκε από τις Hellenic Studies Monograph Series του CHS του Harvard και διανέμεται από το Harvard University Press.
Θεοδοσίου Αντωνία
Η Αντωνία Θεοδοσίου γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη το 1970. Σπούδασε Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και είναι κάτοχος μεταπτυχιακών τίτλων στην Κλασική Φιλολογία και στις Επιστήμες της Εκπαίδευσης. Από το 2006 υπηρετεί ως φιλόλογος στη Μέση Εκπαίδευση, ενώ από το 2026 είναι Διευθύντρια του 11ου Γυμνασίου Ιωαννίνων. Το επιστημονικό και συγγραφικό της ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην αρχαία ελληνική γραμματεία, τη μετάφραση και τη διδακτική αξιοποίησή της. Έχει δημοσιεύσει τη μελέτη Όψεις της μεταφραστικής ποιητικής του Δ. Ν. Μαρωνίτη στην Αντιγόνη του Σοφοκλή (Καρδαμίτσα, 2020).
