ΠΡΟΛΟΓΟΣ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
• Δέσποινα Κομπότη, Δήμητρα Παπαδοπούλου
Η διάσταση του περιβάλλοντος στην κοινωνική εργασία
Η βασική δομή του βιβλίου
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Καταστροφές: Από την κρίση στην ανάκαμψη
• Σοφία Μαρτινάκη
Εισαγωγή
1.1 Ορίζοντας την καταστροφή – Αίτια
1.2 Φάσεις καταστροφής
1.3 Η καταστροφή ως κρίση
1.4 Επιπτώσεις καταστροφών
1.5 Διαχείριση καταστροφών
1.6 Η διαδικασία της ανάκαμψης
1.7 Επίλογος
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Περιβαλλοντική βιωσιμότητα σε αστικές κοινότητες με προσφυγικό πληθυσμό
• Μαρία Βουλγαρίδου, Δέσποινα Κομπότη
Εισαγωγή
2.1 Αστικές κοινότητες
2.2 Προκλήσεις
2.3 Η πράσινη κοινωνική εργασία στις αστικές κοινότητες με προσφυγικό πληθυσμό
2.4 Συνοψίζοντας
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: «Περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και επαγγελματική ταυτότητα: Μια διεπιστημονική προσέγγιση στην εκπαίδευση κοινωνικών λειτουργών»
• Δέσποινα Κομπότη, Μαρία Βουλγαρίδου, Γιώργος Φιλιππίδης, Θεολόγος Χατζηπέμου
Εισαγωγή
3.1 Οικολογική προσέγγιση και κοινωνική εργασία: ανασκόπηση βιβλιογραφίας
3.2 Ο ρόλος της περιβαλλοντικής κοινωνικής εργασίας στο πλαίσιο της οικολογικής κρίσης: νέες προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές προκλήσεις
3.3 Ο οικολογικός μετασχηματισμός στην εκπαίδευση της κοινωνικής εργασίας: μια αναδυόμενη αναγκαιότητα
3.4 Η ενσωμάτωση της κλιματικής αλλαγής στο πρόγραμμα σπουδών της κοινωνικής εργασίας: μια κριτική προσέγγιση
3.5 Η αναγκαιότητα της οικολογικής προσέγγισης στα προγράμματα σπουδών της κοινωνικής εργασίας
3.6 Συμπεράσματα
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Φυσικές καταστροφές και επιδημίες: Ο ρόλος της κοινωνικής εργασίας σε εποχές πολυκρίσεων
• Αργυρώ Καρακώστα, Γεώργιος Φιλιππίδης
Εισαγωγή
4.1 Θεωρητικό πλαίσιο
4.2 Φυσικές καταστροφές και κοινωνικές ανισότητες
4.3 Επιδημίες, πανδημίες και κοινωνικές ανισότητες
4.4 Ο ρόλος της κοινωνικής εργασίας σε εποχές πολυκρίσεων
4.5 Αναμόρφωση της εκπαίδευσης και συνεχής επιμόρφωση
4.6 Συμπεράσματα
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Περιβαλλοντική δικαιοσύνη και ανισότητες: η κατανόηση της κλιματικής αλλαγής από την οπτική των δικαιωμάτων και του κοινωνικού αποκλεισμού
• Σταυρούλα Κοφινά
Εισαγωγή
5.1 Αντίκτυπος κλιματικής αλλαγής
5.2 Κλιματική αλλαγή και δικαιώματα
5.3 Η ανισότητα και ο κοινωνικός αποκλεισμός στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής
5.4 Περιβαλλοντική δικαιοσύνη και κλιματική αλλαγή
5.5 Επίλογος
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Φυσικές καταστροφές, επιπτώσεις στην υγεία και παρεμβάσεις κοινωνικής εργασίας στην ανθεκτικότητα και στην ανάκαμψη εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων
• Θεόδωρος Φούσκας
Εισαγωγή: Εσωτερικά εκτοπισμένοι πληθυσμοί και φυσικές καταστροφές
6.1 Ανάγκες υγείας εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων
6.2 Κοινωνική εργασία, εσωτερικά εκτοπισμένα άτομα και φυσικές καταστροφές
6.3 Μέθοδος
6.4 Αποτελέσματα
6.5 Συζήτηση
6.6 Συμπεράσματα
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Πολιτιστική κληρονομιά στην εποχή της κλιματικής κρίσης και των καταστροφών
• Παναγιώτης Δούρος
Εισαγωγή
7.1 Η πολιτιστική κληρονομιά ως θεμέλιο κοινωνικής συνοχής και ταυτότητας
7.2 Τρόποι με τους οποίους η κλιματική κρίση επηρεάζει την πολιτιστική κληρονομιά
7.3 Μουσεία, περιβαλλοντική ενημέρωση και ανθεκτικότητα: Πράσινη λειτουργία και άμεση περιβαλλοντική προστασία
7.4 Συμπέρασμα: Ο σύγχρονος πολιτισμός και οι τέχνες στην εποχή της κλιματικής κρίσης
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: Εργασιακές μεταβάσεις: ενσωματώνοντας το απροσδόκητο στη σταδιοδρομία: Θεωρητικοί προσανατολισμοί και επίπεδα διεπαγγελματικής συμβουλευτικής παρέμβασης
• Αργυρώ Χαροκοπάκη
8.1 Η μετάβαση ως κυρίαρχο χαρακτηριστικό της σύγχρονης εργασιακής ζωής
8.2 Εργασιακές μεταβάσεις: μορφές και χαρακτηριστικά
8.3 Η διεπαγγελματική συμβουλευτική παρέμβαση για την υποστήριξη των ατόμων στη διαχείριση των εργασιακών μεταβάσεων
8.4 Κοινωνικό επίπεδο παρέμβασης
8.5 Αντί επιλόγου
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: Περιβαλλοντική μετανάστευση και κοινωνική εργασία: Mετακινήσεις κοινοτήτων στη Θεσσαλία μετά την κακοκαιρία Daniel
• Μαρίζα Τζώρτζη, Δήμητρα Παπαδοπούλου
Εισαγωγή
9.1 Η επίδραση των περιβαλλοντικών μεταβολών στις μετακινήσεις πληθυσμών
9.2 Ο ρόλος της κοινωνικής εργασίας στις μετακινήσεις πληθυσμών που σχετίζονται με περιβαλλοντικά αίτια
9.3 Μεθοδολογία της έρευνας
9.4 Παρουσίαση αποτελεσμάτων
9.5 Συμπεράσματα–προτάσεις
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: Κοινωνική εργασία και φυσικές καταστροφές: Εκπαιδευτικές προσεγγίσεις στην πρακτική άσκηση φοιτητών και φοιτητριών – Η παρέμβαση του τμήματος Κοινωνικής Εργασίας του ΕΛΜΕΠΑ στο Αρκαλοχώρι Κρήτης
• Αικατερίνη Οικονόμου
Εισαγωγή
10.1 Η σεισμική καταστροφή στο Αρκαλοχώρι: Χρονική ακολουθία, επιπτώσεις και θεσμική ανταπόκριση
10.2 Η παρέμβαση
10.3 Δυσκολίες και περιορισμοί
10.4 Πτυχιακές εργασίες – Ερευνητική συνέχεια της παρέμβασης
10.5 Αναστοχαστική αποτίμηση
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Περιβαλλοντική υποβάθμιση, κοινωνική ευαλωτότητα και κοινωνική εργασία: Μια μελέτη στον οικισμό του Ηφαίστου του Ν. Ροδόπης
• Αθανασία Ιομέρη, Ευριπίδης Παπαδημητρίου
Εισαγωγή
11.1 Περιβαλλοντική ανισότητα, ευαλωτότητα, ανθεκτικότητα και κοινωνική εργασία
11.2 Το πεδίο της έρευνας: Η κοινότητα «Ήφαιστος» Κομοτηνής
11.3 Στόχος, ερευνητικά ερωτήματα, μέθοδος συλλογής δεδομένων και συμμε-τέχοντες στην έρευνα
11.4 Ανάλυση δεδομένωνανά θεματικό άξονα
11.5 Συμπεράσματα
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12: Ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις σε καταστάσεις κρίσης: Εμπειρίες από το πεδίο των καταστροφικών πυρκαγιών στη Βόρεια Εύβοια
• Ιπποκράτης Ευσταθίου
Εισαγωγή
12.1 Το χρονικό της καταστροφής και οι πρώτες αντιδράσεις
12.2 Το πλαίσιο διεπιστημονικής συνεργασίας
12.3 Η μεθοδολογία και το θεωρητικό πλαίσιο των παρεμβάσεων
12.4 Οργάνωση και διεπιστημονικότητα στις καθημερινές παρεμβάσεις
12.5 Εμπειρίες από το πεδίο των καθημερινών παρεμβάσεων
12.6 Η συλλογική αυτοοργάνωση των κοινοτήτων
12.7 Προκλήσεις και αντιξοότητες στο πεδίο της παρέμβασης
12.8 Η πορεία προς την κοινοτική ανάκαμψη
12.9 Η Βόρεια Εύβοια ως αφετηρία αναστοχασμού για τον ρόλο της κοινωνικής εργασίας στις παρεμβάσεις κρίσης
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13: Ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις σε υπηρεσίες υγείας μετά από καταστροφική πυρκαγιά και οξύ έγκαυμα
• Κατερίνα Παχή, Ελισάβετ Μπισμπίκη
13.1 Φυσικές καταστροφές: ψυχοκοινωνικές προεκτάσεις και συνέπειες
13.2 Οπτική των δυνατών σημείων, παρέμβαση σε κρίση και μετατραυματική ανάπτυξη
13.3 Στοιχεία ψυχοκοινωνικού ιστορικού της περίπτωσης
13.4 Η παρέμβαση
13.5 Πρώιμη περίοδος
13.6 Ενδιάμεση περίοδος
13.7 Τελική περίοδος
13.8 Επίλογος
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14: Φυσικές καταστροφές: Διαχρονικές παρεμβάσεις στην κρίση: Αναδεικνύοντας την ανθρώπινη αξία στη μοναδικότητα του προσώπου
• Θάλεια Τρακάκη, Χριστίνα Κωνσταντίνα Καλύβα
Εισαγωγή
14.1 Φυσικές καταστροφές
14.2 Στόχοι παρέμβασης στην κρίση
14.3 Δράσεις και παρεμβάσεις
14.4 Αποτίμηση
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15: Φυσικές καταστροφές: Ένα ισχυρό πλήγμα στον ανθρώπινο ψυχισμό. Η συνδρομή των Ομάδων Ταχείας Παρέμβασης του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ)
• Στυλιανός Παπαχρήστος
Εισαγωγή
15.1 Υπερθέρμανση του πλανήτη
15.2 Φυσικές καταστροφές
15.3 Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ)
15.4 Συμπέρασμα
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16: Κοινωνικές διαστάσεις περιβαλλοντικών καταστροφών: Το παράδειγμα της Θεσσαλίας
• Νίκη Μητράκη
Εισαγωγή
16.1 Μεθοδολογία έρευνας
16.2 Η καταιγίδα Daniel στην περιοχή της Θεσσαλίας
16.3 Ερευνητικά αποτελέσματα
16.4 Επιπτώσεις της περιβαλλοντικής καταστροφής
16.5 Η έννοια της «φυσικής καταστροφής»
16.6 Ο ρόλος της κοινωνικής εργασίας στην αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών καταστροφών
16.7 Συμπεράσματα–προτάσεις
Βιβλιογραφία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17: Βιώματα από το πεδίο των καταστροφών: Εμπειρίες κοινωνικών λειτουργών της πρώτης γραμμής
• Παρσενία Τζαφέρου, Μαρία Καναβάκη, Βάσω Δοβλατανιώτη
17.1 Φυσικές καταστροφές και ανθεκτικότητα κοινοτήτων με πολλαπλές εμπειρίες φυσικών καταστροφών
Παρσενία Τζαφέρου
17.2 Ο ρόλος του κοινωνικού λειτουργού σε καταστάσεις κρίσης: Παρεμβάσεις και υποστήριξη μετά την καταστροφική πυρκαγιά στο Μάτι
Μαρία Καναβάκη
17.3 Συνοδοιπόροι στην κρίση: Βιωματικές εμπειρίες ενός κοινωνικού λειτουργού
Βάσω Δοβλατανιώτη
